ख
khaMonier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोशn. (√खन्) a cavity, hollow, cave, cavern, aperture RV.
n. an aperture of the human body (of which there are nine, viz. the mouth, the two ears, the two eyes, the two nostrils, and the organs of excretion and generation) AV. xiv, 2, 1 and 6 Pra1t. Kat2hUp. Gaut. Mn. &c.
n. (hence) an organ of sense BhP. viii, 3, 23
n. (in anat.) the glottis W.
n. "the hole made by an arrow", wound Mn. ix, 43
n. the hole in the nave of a wheel through which the axis runs RV. S3Br. xiv
n. vacuity, empty space, air, ether, sky S3Br. xiv Pras3nUp. Mn. xii, 120 &c.
n. heaven L.
n. Brahma ब्रह्म (the Supreme Spirit) W.
n. (in arithm.) a cypher Su1ryas. Sa1h.
n. the Anusva1ra अनुस्वार represented by a circle (बिन्दु) L.
n. N. of the tenth astrological mansion VarBr2.
n. talc L.
n. a city L.
n. a field L.
n. happiness (a meaning derived fr. सु-ख, दुः-ख) L.
n. action L.
n. understanding L.
मुख्य शब्दकोश में
अन्य कोशों में यही शब्द
the second consonant of the alphabet (being the aspirate of the preceding consonant; often in MSS. and Inscr. confounded with ष).
खः [khḥ], The sun.
खम् The sky; खं केशवोऽपर इवाक्रमितुं प्रवृत्तः Mk.5.2; यावद्गिरः खे मरुतां चरन्ति Ku.3.72; Me.9.
Heaven.
Organ of sense; पराञ्चि खानि व्यतृणत्स्वयंभूस्तमात्पराङ् पश्यति नान्तरात्मन् Kaṭh.2.1.1.
A city.
A field.
A cypher.
A dot, an anusvāra.
A cavity, an aperture, hollow, hole; नश्यतीषुर्यथा विद्धः खे विद्धमनुविध्यतः Ms.9.43.
An aperture of the human body; (of which there are 9, i. e. the m
खा A well, fountain.
A river.
Pārvatī.
The earth.
Lakṣmi.
The speech; cf. खोमा क्ष्मा कमला च गीः Enm. -Comp. -अटः (खेऽटः)
a planet.
Rāhu, the ascending node. -आपगा an epithet of the Ganges.
उल्कः, खोल्कः a meteor.
a planet.
N. of the sun. ˚आदित्यः a form of the sun. -उल्मुकः the planet Mars. -कामिनी N. of Durgā. -कुन्तलः N. of Śiva.-ग a. [खे आकाशे गच्छति गम्-ड] moving in the air; आरुह्यतामयं शीघ्रं खगो रत्नविभूषितः Rām.3.42.7.
(गः) a bird; अधुनीत खगः स नैकधा तनुम् N.2.2; Ms.12.63.
air, wind; तमांसीव यथा सूर्यो वृक्षानग्निर्घनान्खगः Mb.
the sun.
a planet; e. g. आपोक्लिमे यदि खगाः स किलेन्दुवारः Tv.
a grass-hopper.
a deity.
an arrow; आशीविषाभान् खगमान् प्रमुञ्चन् Mb.8.67.2. ˚अधिपः an epithet of Garuḍa; हर्षयन्विबुधानीकमारुरोह खगाधिपम् Bhāg.8. 4.26. ˚अन्तकः a hawk, falcon. ˚अभिरामः an epithet of Śiva. ˚आसनः