खल
khalaआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोशलः A wicked or mischievous person, a villain; (also a.) low, mischievous, base, villainous, inferior, mean; सर्पः क्रूरः खलः क्रूरः सर्पात् क्रूरतरः खलः । मन्त्रौषधि- वशः सर्पः खलः केन निवार्यते ॥ Chān.26; विषधरतोऽप्यतिवि- षमः खल इति न मृषा वदन्ति विद्वांसः । यदयं नकुलद्वेषी सकुलद्वेषी पुनः पिशुनः ॥ Vās.; cf. Bv.1.76,78,91,98; पीडनं बहुधान्यस्य ...... करोति यः । खलानां तु वरं ग्रामाद्बहिरेव निवेशनम् ॥ Subhaṣ. Mark the pun on the words खल and बहुधान्यस्य.
The sun.
The thorn-apple. [खलीकृ means (1) 'to crush'; (2) 'to hurt or injure'; (3) 'to ill-treat, scorn'; परोक्षे खलीकृतोऽयं द्यूतकारः Mk.2.] -Comp. -उक्तिः f. abuse, wicked language. -कुलः a vetch, glycine tomentosa (Mar. कुळीथ, हुलगे); दश ग्राम्याणि धान्यानि भवन्ति व्रीहियवास्ति- लमाषा अणुप्रियङ्गवो गोधूमाश्च मसूराश्च खल्वाश्च खलकुलाश्च ... Bṛi. Up.6.3.13. -धान्यम् a threshing-floor. -पूः m., f. a sweeper, cleaner. -मूर्ति quick-silver. -संसर्गः keeping company with a wicked man.
मुख्य शब्दकोश में
अन्य कोशों में यही शब्द
m. (n. g. अर्धर्चा*दि) a threshing-floor, granary RV. x, 48, 7 AV. S3a1n3khS3r. &c.
m. earth, mould, soil L.
m. place, site L.
m. contest, battle Naigh. Nir.
m. sediment or dregs of oil Pan5cat. ii, 53
m. (= खड) butter-milk boiled with acid vegetables and spices Sus3r. i, vi
m. a mischievous man Mr2icch. Ca1n2. BhP. Pan5cat. &c.
m. the sun L.
m. Xanthochymus pictorius (तमाल) L.
m. the thorn-apple L.
खलः [khalḥ] लम् [lam], लम् [खल्-अच्]
A threshing floor; खले न पर्षान् प्रति हन्मि भूरि Rv.1.48.7; Ms.11.17,115; Y.2.282.
Earth, soil.
Place, site; Bhāg.5.26.14.
A heap of dust.
Sediment, dregs, deposit of oil &c.; दत्ते खले नु निखिलं खलु येन दुग्धम् Pt.2.53.
A mill.
A contest, battle.
[khál-a] m. 1. threshing-floor; oil-cake; 2. wicked person, rogue: f. î.