अक्षर
akṣaraआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोशअक्षर [akṣara], a. [न क्षरतीति; क्षर् चलने अच्-न. त.]
Imperishable, indestructible, undecaying, epithet of the Supreme as well as the Individual soul; यमक्षरं क्षेत्रविदो विदुस्तमात्मानमात्मन्यवलोकयन्तम् Ku.3.5; द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च । क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते Bg.15.16. यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः । अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः Bg.15.18; the unconcerned (Spirit); अक्षरं ब्रह्म परमभ् Bg.8.3.
Fixed, firm, unalterable.
मुख्य शब्दकोश में
अन्य कोशों में यही शब्द
Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
mfn. imperishable
mfn. unalterable
m. a sword L.
m. S3iva शिव L.
m. Vishn2u विष्णु L.
n. a syllable
n. the syllable ओम् Mn.
n. a letter ([m. Ra1matUp.])
n. a vowel
n. a sound
n. a word
n. N. of Brahma ब्रह्म
n. final beatitude religious austerity, sacrifice L.
n. water RV. i, 34, 4 and i, 164, 42
n. Achyranthes Aspera .
n. (also) an indelible mark incised on metal or stone
(also) m. N. of a Sa1man साम
mfn. imperishable
mfn. unalterable
m. a sword L.
m. S3iva शिव L.
m. Vishn2u विष्णु L.
n. a syllable
n. the syllable ओम् Mn.
n. a letter ([m. Ra1matUp.])
n. a vowel
n. a sound
n. a word
n. N. of Brahma ब्रह्म
n. final beatitude religious austerity, sacrifice L.
n. water RV. i, 34, 4 and i, 164, 42
n. Achyranthes Aspera .
n. (also) an indelible mark incised on metal or stone
(also) m. N. of a Sa1man साम
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
रः Śiva.
Viṣṇu.
A sword. -रा Sound, word, speech (Ved.). -रम् [अश्-सरः Uṇ.3.7, अशेः सरः; अश्नुते व्याप्नोति वेदादिशास्त्राणि.]
रः Śiva.
Viṣṇu.
A sword. -रा Sound, word, speech (Ved.). -रम् [अश्-सरः Uṇ.3.7, अशेः सरः; अश्नुते व्याप्नोति वेदादिशास्त्राणि.]
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
(a) A letter of the alphabet; अक्षराणामकारोऽस्मि Bg.1.33; मुद्राक्षराणि, मधुर˚, त्र्यक्षर &c. (b) a syllable; एकाक्षरं परं ब्रह्म Ms.2.83 the monosyllable; गिरामस्म्येकमक्षरम् Bg.1.25, Ms. 2.78,84,125 (sacred syllable). Hence (c) a word or words, speech collectively; प्रतिषेधाक्षरविक्लवाभिरामम् Ś.3.24; अहो संदापनान्यक्षराणि U.4; भर्तुरेतानि प्रणयमयान्यक्षराणि M.3 words; ब्राह्मणसंक्रमिताक्षरेण पितामहेन V.3; अक्षंर वर
(a) A letter of the alphabet; अक्षराणामकारोऽस्मि Bg.1.33; मुद्राक्षराणि, मधुर˚, त्र्यक्षर &c. (b) a syllable; एकाक्षरं परं ब्रह्म Ms.2.83 the monosyllable; गिरामस्म्येकमक्षरम् Bg.1.25, Ms. 2.78,84,125 (sacred syllable). Hence (c) a word or words, speech collectively; प्रतिषेधाक्षरविक्लवाभिरामम् Ś.3.24; अहो संदापनान्यक्षराणि U.4; भर्तुरेतानि प्रणयमयान्यक्षराणि M.3 words; ब्राह्मणसंक्रमिताक्षरेण पितामहेन V.3; अक्षंर वर
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
अङ्गम् 1. a part of a syllable.
alphabet. -अर्थः [ष. त.] meaning (of words); किं तावत् गीत्या अवगतोऽक्षरार्थः Ś.5.-च (ञ्चुं) ञ्चुः -ञ्चणः, -नः [अक्षरेण वर्णविन्यासलिप्या वित्तः अक्षर -चणप् or चु (ञ्चुं) ञ्चुप् तेन वित्तश्चुञ्चुप् चणपौ; P. V. 2.26.] a scribe, writer, copyist; so ˚जीवकः, -जीवी, अक्षरेण जीवति; जीव् णिनि or ण्वुल्; also ˚जीविकः. -च्युतकम् [अक्षरं च्युतं लुप्तं यत्र; ब कप्] getting out a different meanin
अङ्गम् 1. a part of a syllable.
alphabet. -अर्थः [ष. त.] meaning (of words); किं तावत् गीत्या अवगतोऽक्षरार्थः Ś.5.-च (ञ्चुं) ञ्चुः -ञ्चणः, -नः [अक्षरेण वर्णविन्यासलिप्या वित्तः अक्षर -चणप् or चु (ञ्चुं) ञ्चुप् तेन वित्तश्चुञ्चुप् चणपौ; P. V. 2.26.] a scribe, writer, copyist; so ˚जीवकः, -जीवी, अक्षरेण जीवति; जीव् णिनि or ण्वुल्; also ˚जीविकः. -च्युतकम् [अक्षरं च्युतं लुप्तं यत्र; ब कप्] getting out a different meanin
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
writing, arrangement of letters; भूर्जपत्रगतो ˚सः V.2.
the alphabet.
scripture.
हृदयाद्याधारस्पर्शपूर्वकं तदक्षराणां स्मरणोच्चारणरूपस्तन्त्रप्रसिद्धो वर्णन्यासः - पङ्क्ति a. 1. having 5 syllables (पङ्क्ति = Gr. pentas-five) सु मत् पद् वग दे इत्येष वै यज्ञोऽक्षरपङ्क्तिः Ait. Br. (तान्येतान्यक्षराणि होतृज- पादौ प्रयोक्तव्यानि).
N. of a metre of four lines (द्विपदा विराज्) each having five syllables (one dactyl and
writing, arrangement of letters; भूर्जपत्रगतो ˚सः V.2.
the alphabet.
scripture.
हृदयाद्याधारस्पर्शपूर्वकं तदक्षराणां स्मरणोच्चारणरूपस्तन्त्रप्रसिद्धो वर्णन्यासः - पङ्क्ति a. 1. having 5 syllables (पङ्क्ति = Gr. pentas-five) सु मत् पद् वग दे इत्येष वै यज्ञोऽक्षरपङ्क्तिः Ait. Br. (तान्येतान्यक्षराणि होतृज- पादौ प्रयोक्तव्यानि).
N. of a metre of four lines (द्विपदा विराज्) each having five syllables (one dactyl and
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[a-kshára] a. imperishable; n. word, syllable, the sacred syllable (om); sound, letter; document, epistle; the supreme deity; -kyutaka, n. supplying an omitted syllable (a game); -khhandas, n. syllabic metre; -mâlâ, f. wreath of letters (written by fate on the forehead), i-kâ, f. id.; -vargita, pp. illiterate; -vinyâsa, m. writing; -sikshâ, f. alphabet.
[a-kshára] a. imperishable; n. word, syllable, the sacred syllable (om); sound, letter; document, epistle; the supreme deity; -kyutaka, n. supplying an omitted syllable (a game); -khhandas, n. syllabic metre; -mâlâ, f. wreath of letters (written by fate on the forehead), i-kâ, f. id.; -vargita, pp. illiterate; -vinyâsa, m. writing; -sikshâ, f. alphabet.