ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

अक्षौहिणी

akṣauhiṇīआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

अक्षौहिणी [akṣauhiṇī], [ऊहः समूहः संविकल्पज्ञानं वा सोऽस्यामस्ति इनि, अक्षाणां रथानां सर्वेषामिन्द्रियाणां वा ऊहिनी; णत्वं वृद्धिश्च P.VI I.89 Vārt.] A large army consisting of 2187 chariots, as many elephants, 6561 horse, and 1935 foot. अक्षौहिणी = 1 अनीकिन्यः. अनीकिनी = 3 चम्वः. चमूः = 3 पृतनाः. पृतना = 3 वाहिन्यः. वाहिनी = 3 गणाः. गण = 3 गुल्माः. गुल्मः = 3 सेनामुखानि. सेनामुखम् = 3 पत्तयः. पत्तिः = 1 रथः + 1 हस्ती + 3 अश्वाः + 4 पदातयः. cf. एकेभैकरथा त्र्यश्वा पत्तिः पञ्चपदातिका । पत्त्यङ्गैस्त्रिगुणैः सर्वैः क्रमादाख्या यथोत्तरम् ॥ सेनामुखं गुल्मगणौ वाहिनी पृतना चमूः । अनीकिनी दशानीकिन्यक्षौहिणी ...... ॥

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
f. an army consisting of ten ani1kini1s अनीकिनी s, or 21870 elephants, 21870 chariots, 65610 horse, and 109350 foot. (Since an Ani1kini1 अनीकिनी consists of 27 va1hini1s वाहिनी s, and 27 is the cube of 3, अक्षौहिणी may be a compound of 2. अक्ष and वाहिनी; or it may possibly be connected with 1. अक्ष, axle, car.)
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[akshauhinî] f. complete army; -pati, m. lord of an army, general.