ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

अनुभाव

anubhāvaआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

अनुभावः [anubhāvḥ], 1 Dignity, consequence or dignity of person, majestic lustre, splendour, might, power, authority. (परिमेयपुरःसरौ) अनुभावविशेषात्तु सेनापरिवृताविव R.1.37; संभावनीयानुभावा अस्याकृतिः Ś.7; अनुभावसौभाग्यमात्रपरिशेष- धूसरश्री U.1,3;6.2;41,4.22, K.18,24; V.1; तवानुभावोऽयमवेदि यन्मया Ki.1.6; Dk.29,113; दिव्यौषध्या जयति महिमा कोऽप्यचिन्त्यानुभावः । Mv.6.53; अहो महानुभावः पार्थिवो दुष्यन्तः Ś.3 of great might or power; जाने वो रक्षसाक्रान्तावनुभावपराक्रमौ R.1.38,2.75 greatness (dignity) &c., valour; न निहन्ति धैर्यमनुभावगुणः Ki.6.28; महानुभावप्रकृतिः कापि तत एवागतवती Māl.1 very noble or dignified.

(In Rhet.) An external manifestation or indication of a feeling (भाव) by appropriate symptoms, such as by look, gesture &c., called by some ensuant (भावबोधक-न); भावं मनोगतं साक्षात् स्वगतं व्यञ्जयत्नि ये । तेऽनुभावा इति ख्याताः; यथा भ्रूभङ्गः कोपस्य व्यञ्जकः; उद्बुद्धं कारणं स्वैः स्वैर्बहिर्भावं प्रकाशयन् । लोके यः कार्यरूपः सोऽ- नुभावः काव्यनाट्ययोः ॥ S. D.162,163. &c.; धिगेव रमणीयतां त्वदनुभावभावादृते Māl.9.35.

Firm opinion or resolution, determination, belief; अनुभावांश्च जानासि ब्राह्मणानां न संशयः Mb.3.24.8. अनुभाववता गुरुस्थिरत्वात् Ki.13.15. cf. अनुभावः प्रभावे च सतां च मतिनिश्चये Ak. also Nm.

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
m. sign or indication of a feeling (भाव) by look or gesture Kpr. &c.

m. dignity, authority, consequence

m. firm opinion, ascertainment, good resolution, belief.