ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

दया

dayāआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

दया [dayā], [दय् भिदा-भावे अङ्] Pity, tenderness, compassion, mercy, sympathy; निर्गुणेष्वपि सत्त्वेषु दयां कुर्वन्ति साधवः H.1. 6; R.2.11; यत्नादपि परक्लेशं हर्तुं या हृदि जायते । इच्छा भूमि- सुरश्रेष्ठ सा दया परिकीर्तिता ॥. -Comp. -कर a. kind, sympathetic. (-रः) an epithet of Śiva. -कूटः, -कूर्चः epithets of Buddha.

वीरः (in Rhet.) the sentiment of heroic compassion; the sentiment of heroism arising out of compassion; e. q. Jīmūtavāhana's remark to Garuḍa in Nāg.: शिरामुखैः स्यन्दत एव रक्तमद्यापि देहे मम मांसमस्ति । तृप्तिं न पश्यामि तथापि तावत् किं भक्षणात्त्वं विरतो गरुत्मन् ॥ cf. also R. G. under दयावीर

a. Very merciful man.

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
f. sympathy, compassion, pity for (loc. MBh. Pan5cat. Bhartr2. &c. Page470,1; gen. R. Hariv. 8486; in comp. MBh. xiv Hit. i, 6, 41) S3Br. xiv &c. (˚यां √कृ, "to fake pity on" [loc. MBh. Hit. i, 2, 7; gen. Vop.])

f. Pity (daughter of Daksha दक्ष and mother of A-bhaya अ-भय BhP. iv, 1, 49 f.) Hariv. 14035; cf. अ-दय्/अ; निर्-, and सदय .

(in comp.)
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[day-ấ] f. sympathy, compassion, with (g., lc., --˚): -m kri, have compassion on (g. or lc.); - ͜ ârdra-bhâva, m. compassionate tenderness.