ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

धू

dhūआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

धू [dhū], 6 P., 1,5,9,1. U. (धुवति, धवति-ते, धूनोति, धूनुते, धुनाति, धुनीते, धूनयति-ते, also धावयति-ते, धूत-धून)

To shake, agitate, cause to move or tremble; धुन्वन्ति पक्षपवनैर्न नभो बलाकाः Ṛs.3.12; धुन्वन् कल्पद्रुमकिसलयानि Me.64; Ku.7.49; R.4.67; Bk.5.11;9.7;1.22.

To shake off, remove, throw off; स्रजमपि शिरस्यन्धः क्षिप्तां धुनोत्यहिशङ्कया Ś.7.24.

To blow away, destroy,

To kindle, excite, fan (as fire); वायुना धूयमानो हि वनं दहति पावकः Mb.; पवनधूतः ... अग्निः Ṛs.1.26.

To treat roughly, hurt, injure; मा न धावीररिं रणे Bk.9.5;15.61.

To shake off from oneself, free oneself from; (सेवकाः) आरोहन्ति शनैः पश्चाद् धुन्वन्तमपि पार्थिवम् Pt.1.36.

To strive against, resist, oppose. (The following stanza from Kavirahasya illustrates the root in its different conjugations: धूनोति चम्पकवनानि धुनोत्यशोकं चूतं धुनाति धुवति स्फुटितातिमुक्तं । वायुर्विधूनयति चम्पकपुष्परेणून् यत्कानने धवति चन्दनमञ्जरीश्च ॥)

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
cl.5 P. A1. धून्/ओति, ˚नुत्/ए RV. AV.; धुनोति, ˚नुते Br. &c.; cl.6 P. (Dha1tup. xxvii, 9) धुवति AV. Br. (cf. नि-; Pot. धूवेत् Ka1t2h.); cl.9 P. A1. (xxxi, 17) Pot. धुनीयात् Sus3r.; p. A1. धुनान BhP.; cl.1 P. (xxxiv, 29) धवति; cl.2 A1., 3. pl. धुवते (धुन्व्/अते ?) S3Br.; p. धुवान्/अ TS. (pf. दुधाव MBh., ˚धुवे AV.; दुधुवीत and दूधोत् RV. : aor. अधूष्ट, 3. pl. ˚षत ib.; अधोष्ट, अधविष्ट; अधौषीत्, अधावीत् Gr.; fut. धविष्यत
Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
f. shaking, agitating L.
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
धूः [dhūḥ], f. Shaking, trembling, agitating.
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
विधूनने (विधूननं कम्पनम्)

6P, seṭ, sak (कुट्-आदि)

to shake, agitate (विधूनन means कम्पन "shaking")
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
[धू]ञ् कम्पने

5U, veṭ, sak

to shake, agitate

N.B. some list this dhātu as धुञ् कम्पने (5U, shake, agitate) ।
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
[धू]ञ् कम्पने

9U, veṭ, sak (प्व्-आदि, ल्व्-आदि)

to shake, agitate
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
[धू]ञ् कम्पने

10U, seṭ, sak (युज्-आदि)

to shake, agitate