ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

अपदेश

apadeśaआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

अपदेशः [apadēśḥ], 1 Statement, adducing (उपदेश); pointing out, mentioning the name of; अपदेशो मे जनकान्नोत्पत्ति- र्वसुधातलात् Rām.6.116.16. नैष न्यायो यद्दातुरपदेशः Dk.6; हेत्वपदेशात् प्रतिज्ञायाः पुनर्वचनं निगमनम् Nyāya S.; दीक्षाया अप- देशात् Kāty.

(a) A pretext, pretence, plea, excuse; contrivance; अवेक्ष्यमाणा शनकैर्जगाम कृत्वाग्निहोत्रस्य तदापदेशम् Mb.3.111.18 केनापदेशेन पुनराश्रमं गच्छामः Ś.2; रक्षापदेशा- न्मुनिहोमधेनोः R.2.8; व्रतापदेशोज्झितगर्ववृत्तिना V.3.12. (b) Guise, disguise, form; विकटदुष्टश्वापदापदेशकालगोचरं गता Māl.7; मन्त्रिपदापदेशं यौवराज्यम् Dk.11.

Statement of the reason, adducing a cause, the second (हेतु) of the five members of an Indian syllogism (according to the Vaiśeṣikas).

A butt, mark (लक्ष्य).

A place, quarter.

Refusal, rejection.

Fame, reputation.

Deceit.

(अपकृष्टो देशः) A bad or wrong place.

Danger or peril. cf. अपदेशः पदे लक्ष्ये स्यात् प्रसिद्धनिमित्तयोः । औदार्यशौर्यधैर्येषु निःसीमव्यपदेशयोः । Nm.

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
m. assigning, pointing out Ka1tyS3r.

m. pretence, feint, pretext, disguise, contrivance

m. the second step in a syllogism (i.e. statement of the reason)

m. a butt or mark L.

m. place, quarter L.