ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

लक्षणम्

lakṣaṇamआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

णा An aim, object.

(In Rhet.) An indirect application or secondary signification of a word, one of the three powers of a word; it is thus defined: मुख्यार्थबाधे तद्योगे रूढितोऽथ प्रयोजनात् । अन्योऽर्थो लक्ष्यते यत् सा लक्षणारोपिता क्रिया K. P.2. लक्षणा शक्यसंबन्धस्तात्पर्यानुपपत्तितः Bhāṣā P.; see S. D.13. also श्रुतिलक्षणाविषये च श्रुतिर्न्याय्या न लक्षणा ŚB. on MS.6.2.2; A. Rām.7.5.26-27.

A goose.

N. of Duryodhana's daughter. -Comp. -अन्वित a. possessed of auspicious marks; उद्वहेत द्विजो भार्यां सवर्णां लक्षणा- न्विताम् Ms.3.4. -कर्मन् n. definition. -ज्ञ a. able to interpret or explain marks (as on the body). -भ्रष्ट a. deprived of good quatities, ill-fated, unlucky; जायन्ते लक्षणभ्रष्टा दरिद्राः पुरुषाधमाः Y.3.217. -लक्षणा = जहल्लक्षणा q. v.-संनिपातः branding, stigmatizing. -संपद् f. a multitude of marks.

अन्य कोशों में यही शब्द

आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
लक्षणम् [lakṣaṇam], [लक्ष्यतेऽनेन लक्ष्-करणे ल्युट् Uṇ.3.8.]

A mark, token, sign, indication, characteristic, distinctive mark; वधूदुकूलं कलहंसलक्षणम् Ku.5.67; अनारम्भो हि कार्याणां प्रथमं बुद्धिलक्षणम् Subhāṣ; उपकारापकारौ हि लक्ष्यं लक्षण- मेतयोः H.4.15; अव्याक्षेपो भविष्यन्त्याः कार्यसिद्धेर्हि लक्षणम् R.1.6;19.47; गर्भलक्षण Ś.5; पुरुषलक्षणम् 'the sign or organ of virility'.

A symptom (of a disease).

An attribut
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
णः N. of Lakṣmaṇa.

The crane.