लङ्घ्
laṅghआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोशTo leap or spring over, go beyond; सागरः प्लवगेन्द्रेण क्रमेणैकेन लङ्घितः Mb.; Ms.4.38.
To pass over, traverse (as distance); अपि लङ्घितमध्वानं बुबुधे न बुधोपमः R.1.47.
To mount upon, ascend; नितम्ब- मिव मेदिन्याः स्रस्तांशुकमलङ्घयत् R.4.52.
To violate, transgress, disobey; स हि निदेशमलङ्घयतामभूत् सुहृदयोहृदयः प्रतिगर्जताम् R.9.9; Y.2.187.
To offend, insult, disrespect, disregard; हस्त इव भूतिमलिनो यथा यथा लङ्घयति खलः सुजनम् । दर्पणमिव तं कुरुते तथा तथा निर्मलच्छायम् ॥ Vās.
To prevent, oppose, stop, avoid, avert; भाग्यं न लङ्घयति कोऽपि विधिप्रणीतम् Subhāṣ; Mk.6.2.
To attack, seize upon, injure, hurt; एषा खलु केसरिणी त्वां लङ्घयति Ś.7; नास्ति खलु विधेरलङ्घनीयम् V.4; R.11.92.
To eat, browse.
To excel, surpass, outshine, eclipse; (यशः) जगत्प्रकाशं तदशेषमिज्यया भवद्गुरुर्लङ्घयितुं ममोद्यतः R.3.48.
To cause to fast.
To shine.
To speak.
अन्य कोशों में यही शब्द
(cf. √रंह् and लघु) cl.1 P. A1. (Dha1tup. iv, 34; v, 55) लङ्घति, ˚ते (Gr. also ललङ्घ, ˚घे; aor. अलङ्घीत्, ˚घिष्ट; fut. लङ्घिता; ˚घिष्यति, ˚ते; inf. लङ्घितुम्), to leap over, go beyond (A1.) Pan5cad.; to ascend, mount upon (P.) Bhat2t2.; to pass over meals, abstain from food, fast (P.) Dha1tup.; to dry, dry up, waste, consume L. : Caus. or cl.10 P. (Dha1tup. xxxiii, 87; 121) लङ्घयति (mc. also A. ˚ते; Pass. लङ्घ्यते),
लङ्घ् [laṅgh], 1 U. (लङ्घति-ते, लङ्घित; desid. लिलङ्घिषति-ते)
To spring, leap, go by leaps.
To mount upon, ascend; अन्ये चालङ्घिषुः शैलान् Bk.15.32.
To go beyond, transgress; लङ्घते स्म मुनिरेष विमानान् N.5.4.
To fast, abstain from food.
To dry, dry up (P.).
To diminish, lessen.
To seize upon, attack, eat up, injure; पल्लवान् हरिणो लङ्घितुमागच्छति M.4. -Caus. or 1 U. (लङ्घयति-ते)