स्फुर्
sphurआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोशस्फुर् [sphur], 6 P. (स्फुरति, स्फुरित)
(a) To throb, palpitate (as eyes &c.); शान्तमिदमाश्रमपदं स्फुरति च बाहुः कुतः फल- मिहास्य Ś.1.16; स्फुरता वामकेनापि दाक्षिण्यमवलम्ब्यते Māl. 1.8; अभिमतफलशंसी चारु पुस्फोर बाहुः Bk.1.27; स्फुरति हृदयं वाहय रथम् Pratimā 3.1. (b) To shake, tremble, quiver, vibrate in general; स्फुरदधरनासापुटतया U.1.29; 6.33.
To twitch, struggle, become agitated; हतं पृथिव्यां करुणं स्फुरन्तम् Rām.
To start, dart, spring forward; पुस्फुरुर्वृषभाः परम् Bk.14.46.
To spring back, rebound (as a bow.).
To spring or break forth, shoot out, spring up, rise forth; धर्मतः स्फुरति निर्मलं यशः Ku.3.68.
To start into view, become visible or manifest, appear clearly, become displayed; मुखात् स्फुरन्तीं को हर्तुमिच्छति हरेः परिभूय दंष्ट्राम् Mu.1.8; रचितरुचिरभूषां दृष्टिमोषे प्रदोषे स्फुरति निरवसादां कापि राधां जगाद Gīt.11.
To flash, scintillate, sparkle, glitter, gleam, shine; स्फुरतु कुचकुम्भयोरुपरि मणिमञ्जरी रञ्जयतु तव हृदयदेशम् Gīt.1; (तया) स्फुरत्प्रभामण्डलया चकाशे Ku.1.24; R.3.6;5.51; Me.15,27.
To shine, distinguish oneself, become eminent; जातस्तु गण्यते सोऽत्र यः स्फुरत्यन्वयाधिकम् Pt.1.27.
To flash on the mind, rush suddenly into memory.
To go tremulously.
To bruise, destroy. -Caus. (स्फारयति-ते, स्फोरयति-ते)
अन्य कोशों में यही शब्द
(cf. √स्फर्) cl.6 P. (Dha1tup. xxviii, 95) स्फुर्/अति (mc. also ˚ते; p. स्फुरत् and स्फुरमाण [qq.vv.]; only in pres. base, but see अप-√स्फुर्; Gr. also pf. पुस्फोर, पुस्फुरे; fut. स्फुरिता, स्फुरिष्यति; aor. अस्फोरीत्; Prec. स्फूर्यात्; inf. स्फुरितुम्), to spurn RV. AV.; to dart, bound, rebound, spring RV. MBh. Ka1v.; to tremble, throb, quiver, palpitate, twitch (as the nerves of the arm S3ak.), struggle Kaus3. MBh.
(ifc.) quivering, trembling, throbbing S3is3. ii, 14.
To cause to throb or vibrate.
To cause to shine, irradiate.
To throw, cast. -With अप to shine forth or out. अभि
स्फुर् [sphur], (at the end of a compound) quivering, throbbing; ततः सपत्नापनयस्मरणानुशयस्फुरा Śi.2.14.