स्मृ
smṛआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश(a) To remember, bear or keep in mind, recollect, call to mind, be aware of; स्मरसि सुरसनीरां तत्र गोदावरी वा स्मरसि च तदुपान्तेष्बावयोर्वर्तनानि U.1.26. (b) To call to mind, call upon mentally, think of; स्मरात्मनोऽभीष्टदेवताम् Pt.1; R.15.45.
To recite mentally or call upon the name of a deity &c.; यः स्मरेत् पुण्डरीकाक्षं सबाह्याभ्यन्तरः शुचिः.
To lay down or record in a Smṛiti; तथा च स्मरन्ति.
To declare, regard, consider; निरतिशयं गरिमाणं तेन जनन्याः स्मरन्ति विद्वांसः Pt.1.3.
To remember with regret, yearn after, long or desire for (oft. with gen.); स्मर्तुं दिशन्ति न दिवः सुरसुन्दरीभ्यः Ki.5.28; कच्चिद्भर्तुः स्मरसि रसिके त्वं हि तस्य प्रियेति Me.87; Mu.5.14; भवत्याः स्मरता- त्यर्थमर्पितः (अङ्गुलीयकः) सादरं मम Bk.8.118.
To teach.-Caus. (स्मारयति-ते, but स्मरयति-ते in the last sense)
अन्य कोशों में यही शब्द
cl.1 P. (Dha1tup. xxii, 35) स्म्/अरति (mc. also ˚ते; pf. सस्मार, सस्मर्थ, सस्मरुः MBh. R. &c.; aor. अस्मार्षीत्, ˚षुः ib.; fut. स्मर्ता, स्मरिष्यति ib.; inf. स्मर्तुम् ib.; ind.p. स्मृत्वा Gr2S3rS.; स्मरित्वा MBh.; -स्मृत्य, स्मारम् [q.v.] ib. &c.), to remember, recollect, bear in mind, call to mind, think of, be mindful of (gen. or acc.; the action remembered is expressed by a p.p. or an impf. with यद्, "that", or b
स्मृ [smṛ], I. 5 P. (स्मृणोति)
To please, gratify.
To protect, defend.
To live. -II. 1 P. (Ātm. also in epic poetry) (स्मरति, स्मृत; Pass. स्मर्यते)
To cause to remember, remind, put in mind of, call to mind; अनेन मत्प्रियाभियोगेन स्मारयसि मे पूर्वशिष्यां सौदामिनीम् Māl.1; sometimes with two acc.; अपि चन्द्रगुप्तदोषा अतिक्रान्तपार्थिव- गुणान् स्मारयन्ति प्रकृतीः Mu.1; य एव दुःस्मरः कालस्तमेव स्मारिता वयम् U.6.34.
To give information.
To cause to remember with regret, cause to long or desire for; वरतनोः स्मरयत्यनिलोऽन्यदा Śi.6.56;8.64. -Desid. (सुस्मूर्षते) To w
आध्याने (आध्यानं सोत्कण्ठ-स्मरणम्)
1P, aniṭ, sak (घट्-आदि)
to long for, to remember with regret (आध्यान means सोत्कण्ठ-स्मरण (remembering with longing or regret))
चिन्तायाम्
1P, aniṭ, sak
to remember
laṭ pa. । HNV ।
1.1 [स्मरति] 1.2 [स्मरतः] 1.3 [स्मरन्ति]
2.1 [स्मरसि] 2.2 [स्मरथः] 2.3 [स्मरथ]
3.1 [स्मरामि] 3.2 [स्मरावः] 3.3 [स्मरामः]
luṅ pa. । HNV ।
1.1 [अस्मार्षीत्] 1.2 [अस्मार्ष्टाम्] 1.3 [अस्मार्षुः]
2.1 [अस्मार्षीः] 2.2 [अस्मार्ष्टम्] 2.3 [अस्मार्ष्ट]
3.1 [अस्मार्षम्] 3.2 [अस्मार्ष्व] 3.3 [अस्मार्ष्म]
luṅ karmaṇi । HNV ।
1.1 [अस्मारि] 1.2 [अस्मरिषाताम्]/[अस्मृ