हरि
hariआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोशरिः N. of Viṣṇu; हरिर्यथैकः- पुरुषोत्तमः स्मृतः R.3.49.
N. of Indra; प्रजिधाय समाधि- भेदिनीं हरिरस्मै हरिणीं सुराङ्गनाम् R.8.79;3.55,68.
N. of Śiva.
N. of Brahman.
N. of Yama.
The sun; एवं स्तुतः स भगवान् वाजिरूपधरो हरिः Bhāg.12. 6.73.
The moon.
A man.
A ray of light.
Fire.
Wind; तासां तु वचनं श्रुत्वा हरिः परमकोपनः । प्रविश्य सर्वगात्राणि बभञ्ज भगवान् प्रभुः ॥ Rām.1.32.23.
A lion; करिणामरिणा हरिणा हरिणाली हन्यतां नु कथम् Bv.1. 5,51.
A horse; ततः कदाचिद्धरिसंप्रयुक्तं महेन्द्रवाहं सहसोपयातम् Mb.3.165.1; Śukra.4.946.
A horse of Indra; सत्यमतीत्य हरितो हरींश्च वर्तन्ते वाजिनः Ś.1;7.7.
An ape, a monkey; व्रयर्थं यत्र कपीन्द्रसख्यमपि मे वीर्यं हरीणां वृथा U.3.45; शत्रुर्वर्जधरात्मजेन हरिणा घोरेण घानिष्यते Mv. 4.6; R.12.57.
The cuckoo.
A frog.
A parrot.
A snake.
The tawny green or yellow colour.
A peacock.
N. of the poet Bhartṛihari.
The sign of the zodiac, Leo.
An organ of sense (इन्द्रिय); युक्ता ह्यस्य हरयः शता दशेति Bṛi. Up.2.5. 19.
अन्य कोशों में यही शब्द
mfn. (for 2. see col. 3) bearing, carrying (see दृति and नाथ-ह्˚).
mfn. (prob. fr. a lost √हृ, "to be yellow or green"; for 1. हरि see above, col. 2) fawn-coloured, reddish brown, brown, tawny, pale yellow, yellow, fallow, bay (esp. applied to horses), green, greenish RV. &c., &c.
m. yellow or reddish brown or green (the colour) L.
m. a horse, steed (esp. of Indra इन्द्र) RV. &c.
m. a lion MBh. Ka1v. &c.
m. the sign of the zodiac Leo VarBr2S.
m. the sun ib.
m. = हरि-नक्षत्र ib
ind. (for 1. see p. 1289, col. 2; for 2. ib., col. 3) an exclamation ("alas!") MW.
हरि [hari], a. [हृ-इन्]
Green, greenish-yellow; हरिता हरिभिः शष्पैरिन्द्रगोपैश्च लोहिताः Bhāg.1.2.11.
Tawny, bay, reddish-brown (कपिल); हरियुग्यं रथं तस्मै प्रजिघाय पुरंदरः R. 12.84;3.43.
Yellow; महोरगवराहाद्य हरिकेश विभो जय Mb.6.65.52;3.42.7.
Comp. अक्षः a lion. ...... हर्यक्षसमविक्रमान् Śiva B.31.53.
N. of Kubera.
of Śiva; सशूलमिव हर्यक्षं वने मत्तमिव द्विपम् Mb.9.12.3.
N. of an Asura (हिरण्याक्ष); एवं गदाभ्यां गुर्वीभ्यां हर्यक्षो हरिरेव च Bhāg.3.18. 18.
अश्वः Indra; हयाश्च हर्यश्वतुरंगवर्णाः Bhāg.8.15.5.
Śiva. -कान्त a.
dear to Indra.
beautiful as a lion. -केलीयः the country called वङ्ग q. v. -केशः N. of Śiva; हरिकेशस्तथेत्युक्त्वा भूतानां दोषदर्शिवान् Mb.1. 17.11. -गणः a troop of horses. -गन्धम् a kind of sandal. -गोपकः cochineal.
चन्दनः, नम् a kind of yellow sandal (the wood or tree); ततः प्रकोष्ठे हरिचन्दना- ङ्किते R.3.59;6.6; Ś.7.2; Ku.5.59.
one of the five trees of paradise; पञ्चैते देवतरवो मन्दारः पारिजातकः । संतानः कल्पवृक्षश्च पुंसि वा हरिचन्दनम् ॥ Ak.