उत्पात
utpātaआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोशउत्पातः [utpātḥ], 1 Flying up, a spring, jump; एकोत्पातेन at one jump; एकोत्पातेन ते लङ्कामेष्यन्ति हरियूथपाः Rām.5.39. 4.
Rebounding, rising up (fig. also); करनिहतकन्दुक- समाः पातोत्पाता मनुष्याणाम् H.1. v. l. Upward jolt; विचलन् प्रथमोत्पाते हयानां भरतर्षभ Mb.3.168.4.
portent, any portentous or unusual phenomenon boding calamity; उत्पातेन ज्ञापिते च Vārt.. on P.I.4.44. Sk. ˚जलधरः K.111,287; Ve.1.22; सापि सुकुमारसुभगेत्युत्पातपरंपरा केयम् K. P.1; Mv.1.37.
Any public calamity (as an eclipse, earthquake &c.); a calamity (in general); अघर्मात्तु महोत्पातो भविष्यति हि सांप्रतम् Rām.5.26.32. ˚केतु K.5; ˚धूमलेखा Ketu; Māl.9.48. -Comp. -पवनः, -वातः, -वातालिः portentous or violent wind, whirlwind, a hurricane; R.15.23; Mv.1. ओषामासे मत्सरो- त्पातवातः Śi.18.35; उत्पातवाततरलीकृततारकाभम् Nāg.5.8.-प्रतीकारः provision made to counteract the evil portents; Kau. A.2.7.
मुख्य शब्दकोश में
अन्य कोशों में यही शब्द
m. flying up, jumping up
m. a spring, jump MBh. Car.
m. rising, arising Hit.
m. a sudden event, unexpected appearance
m. an unusual or startling event boding calamity
m. a portent, prodigy, phenomenon
m. any public calamity (as an earthquake, meteor &c.) AV. xix, 9, 7 MBh. GopBr. Gaut. Ragh. Sus3r. Pan5cat. &c.
m. a disease of the external ear (erroneously for उत्-पाट above BRD.)
[ut-pâta] m. flying up; rise; leap; sudden appearance; portent, omen.