ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

अत्यय

atyayaआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

अत्ययः [atyayḥ], [इ-अच्]

(a) passing away, lapse; काल˚ आधिश्चोपनिधिश्चोभौ न कालात्ययमर्हतः Ms.8.145. (b) End, conclusion, termination, absence, disappearance; तपात्यये Ku.4.44.5.23; शिशिरात्ययस्य पुष्पोच्चयः 3.61; आतप˚ R.1.52.

Complete disappearance, death, destruction, passing away, perishing; पितुरत्ययात् Dk.64.

Danger, risk, harm, injury, evil; जीवितात्ययमापन्नः Ms. 1.14 the life being in danger or jeopardy; प्राणानामेव चात्यये 5.27; प्राणात्यये च संप्राप्ते Y.1.179, Ms.6.68,8:69; पुत्रदारात्ययं प्राप्तः 1.99 (Kull. क्षुदवसन्नपुत्रकलत्रः).

Suffering, misery, difficulty, distress.

Guilt, fault, offence, transgression; क्षत्रियस्यात्यये दण्डो भागाद्दशगुणो भवेत Ms.8.243; दाप्योऽष्टगुणमत्ययं 8.4 should be made to pay as a fine for his offence.

Attack, assault साहसस्तेयपारुष्यगोऽभिशापात्यये Y.2.12.

Overcoming, mastering mentally, comprehending; बुद्धिश्च ते लोकैरपि दुरत्यया Rām.

Overstepping; क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया Kena. Up.

A class kind. cf. अशुभे चापदि स्मृतः । अत्ययोऽ तिक्रमे कृच्छ्रे दोषे दण्डविनाशयोः । Nm.

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
see s.v.

m. (fr. √इ with अति see अती*), passing, lapse, passage

m. passing away, perishing, death

m. danger, risk, evil, suffering

m. transgression, guilt, vice

m. getting at, attacking Ya1jn5. ii, 1 2

m. overcoming, mastering (mentally)

m. a class ChUp.

m. (also) confession of sins, Lalit.
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
अत्यय [atyaya] अत्ययिक [atyayika], अत्ययिक &c. See under अती.
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[ati ͜ aya] m. passing away, lapse; end; risk, jeopardy, danger; fault, transgression.