अनुमानम्
संज्ञाanumanam१. विचार‚ अंदाजा‚ अटकल‚ कयास‚ परिणाम निकालना । २. प्रत्यक्षादि प्रमाणों में से एक‚ तर्क का साधन
English: 1. consideration, reflection, guess, conjecture । 2. one of the pramanas, the means of inferring or drawing conclusion from given premise
उदाहरण
अयं पर्वतो वहि्नमान‚ धूमत्वात् यतोSहि, यत्र यत्र धूमस्तत्र तत्र वहि्नः ।
विस्तृत विवरण
अनुमान प्रमाण प्रायः सभी आस्तिक दर्शनों द्वारा स्वीकृत प्रमाण है । न्यायशास्त्र में इसका विस्तृत विवेचन है । इसकी सिद्धि पंचावयव वाक्यों से की जाती है । इसके तीन भेद पूर्ववत्‚ शेषवत् तथा सामान्यतोदृष्ट माने जाते हैं ।
सन्दर्भ
संस्कृत-हिन्दी-इंग्लिश कोष (प्रो. सूर्यकान्त)