ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

क्रम

kramaआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

क्रमः [kramḥ], [क्रम-भावकरणादौ घञ्]

A step, pace; त्रिविक्रमः; सागरः प्लवगेन्द्रेण क्रमेणैकेन लङ्घितः Mb.; Śi.12.18.

A foot; (अपनेष्यति) असुरेभ्यः श्रियं दीप्तां विष्णुस्त्रिभिरिव क्रमैः Rām. 5.21.28.

Going, proceeding, course; क्रमात् or क्रमेण in course of, gradually; कालक्रमेण gradually, in course of time; कालक्रमेण जगतः परिवर्तमाना Svapna., भाग्यक्रमः course or turn of fate; R.3.7,3,32.

Performance, commencement; अविचार्य क्रमं न करिष्यति । इत्थमत्र विततक्रमे क्रतौ Śi.14.53.

(a) Regular course, order, series, succession; निमित्तनैमित्तक- योरयं क्रमः &Sacute.7.3; Ms.7.24,.9.85,2.173,3.69. (b) Traditional order; U.6. (c) Order of propriety; लोका- न्तरगतेनापि नोज्झितो विनयक्रमः Nāg.5.11. आत्मीयः पर इत्ययं खलु कुतः सत्यं कृपाया क्रमः । ibid. 5.2; Ku.5.32; प्रियवचन- निवेदनत्वरया क्रमविशेषो नावेक्षितः Pratijñā.

Method, manner; वर्तस्व च सतां क्रमे Rām.2.25.2; नेत्रक्रमेणोपरुरोध सूर्यम् R.7.39.

Grasp, hold; क्रमगता पशोः कन्यका Māl.3.13.

A position of attack (assumed by an animal before making a spring); न मया क्रमः सज्जीकृत आसीत् Pt.4.

Preparation, readiness; Bk.2.9.

An undertaking, enterprize.

An act or deed, manner of proceeding; कोप्येष कान्तः क्रमः Amaru.48,33.

Particular manner of reciting Vedic texts, leaving at each time one word and taking up another; वेदैः साङ्गपदक्रमोपनिषदैर्गायन्ति यं सामगाः Bhāg.12.13.1. चर्चागुणान् क्रमगुणांश्चापेक्ष्य भवति Mbh. on P.V.1.119.

Power, strength; स ईश्वरः काल उरुक्रमोऽसौ Bhāg.7.8.9.

N. of Viṣṇu. -Comp. -अनुसारः, अन्वयः regular order, due arrangement.-आगत, -आयात a. descended or inherited lineally, hereditary; क्रमायातोऽपि भूपतिः Pt.1.73,84;3.167... त्यक्त्वैश्वर्यं क्रमागतम् Nāg.1.4. -उद्वेगः an ox. -ज्यका, -ज्या the sine of a planet declination. -पाठः the Karma reading. -भङ्गः irregularity, -भाविन् successive. -माला -रथः -लेखा -शठः -शिखा various kinds of क्रमपाठ.-योगः succession, order; Ms.1.42. -योगेन ind. in regular manner; तेनैव क्रमयोगेन जिज्ञासुः पर्यपृच्छत Mb.1.132.78.

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
m. a step AV. x, 5, 25 ff. TS. iii MBh. &c.

m. going, proceeding, course (cf. काल-क्˚) Mr2icch. Pan5cat. Ma1lati1m. Hit.

m. the way R. ii, 25, 2

m. a position taken (by an animal &c.) before making a spring or attacking Pan5cat. Bhat2t2. ii, 9

m. the foot MBh. iii, 14316

m. uninterrupted or regular progress, order, series, regular arrangement, succession (e.g. वर्ण-क्रमेण, "in the order of the castes" Mn. viii,
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[krám-a] m. step; gait; course; posture for attack; regular order, succession, grada tion; inheritance; method, manner, way; usage, ritual; occasion, reason for (--˚, g.); a way of reciting the Veda: in., ab., or -tas, in order, in turn; in., ab., ˚--, in due course, regularly, gradually; in. in the course of (--˚).