ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

पयस्

payasआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

पयस् [payas], n.

Water; Bhāg.8.2.4; पयसा कमलं कमलेन पयः पयसा कमलेन विभाति सरः.

Milk; पयःपानं भुजङ्गानां केवलं विषवर्धनम् H.3.4; R.2.36,63;14,78 (where both senses are intended).

Semen virile.

Food.

Ved. Night.

Vital spirit, power, strength (Ved). (पयस् is changed to पयो before soft consonants).

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
n. (√1. पी) any fluid or juice, (esp.) milk, water, rain

n. semen virile, (met.) vital spirit, power, strength RV. &c.

n. a species of Andropogon Bhpr.

n. N. of a Sa1man सामन् S3rS.

n. of a Vira1j विराज् RPra1t.

n. night Naigh. i, 7.
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
Comp. गलः, डः hail.

an island. -घनम् hail.-चयः (पयश्चयः) a reservoir or lake. -जम् a lotus; पातामेतौ पयोजोदरललिततलौ पङ्कजाक्षस्य पादौ । विष्णुपादादि स्तोत्रम् 12. ˚योनिः (same as पद्मयोनि = Brahmadeva); पयोजयोनिः प्रणिधाय मानसं व्यधत्त यस्यामरविन्दलोचनः Śāhendra 3.37.-जन्मन् m. a cloud. -दः a cloud; Me.7; मत्तः सदाचारशुचे कलङ्कः पयोदवातादिव दर्पणस्य R.14.37. ˚सुहृद् m. a peacock.
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
धरः a cloud; पयोधरघनीभावस्तावदम्बरमध्यगः । आश्लेषोप- गमस्तत्र यावन्नेव प्रवर्तते ॥ Subh. Ratn. (this refers both to a cloud and a woman's breast).

a woman's breast; पद्मापयोधरतटी Gīt.1; विपाण्डुभिर्म्लानतया पयोधरैः Ki.4.24. (where the word means 'a cloud' also); R.14.22.

an udder; पयोधरीभूतचतुःसमुद्रां जुगोप गोरूप- धरामिवोर्वीम् R.2.3.

the cocoa-nut tree.

the backbone or spine (कशेरुक). -धस् m.
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
the ocean.

a pond, lake, a piece of water.

a rain-cloud. -धारागृहम् a bath-room with flowing water. -धिः, -निधिः the ocean; प्रयान्ति नद्यस्त्वरितं पयोनिधिम् Ṛs.2.7; N.4.5. -पूरः a pool, lake. -भृत् m., -मुच् m. a cloud; यदि नासारभृतः पयोभृतः Śi.16.61; करीव सिक्तं पृषतैः पयोमुचाम् R.3.3;6.5. -मानुषी a water-nymph. -रयः the current of a river. -राशिः the ocean. -वाहः a cloud; प्रावृषेण्यं पयोवाहं विद्युदैरावताविव R.
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[páy-as] n. [√2. pî] juice, fluid; vital sap, strength; milk; water; rain.