ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

पयस्

payasआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

the ocean.

a pond, lake, a piece of water.

a rain-cloud. -धारागृहम् a bath-room with flowing water. -धिः, -निधिः the ocean; प्रयान्ति नद्यस्त्वरितं पयोनिधिम् Ṛs.2.7; N.4.5. -पूरः a pool, lake. -भृत् m., -मुच् m. a cloud; यदि नासारभृतः पयोभृतः Śi.16.61; करीव सिक्तं पृषतैः पयोमुचाम् R.3.3;6.5. -मानुषी a water-nymph. -रयः the current of a river. -राशिः the ocean. -वाहः a cloud; प्रावृषेण्यं पयोवाहं विद्युदैरावताविव R.1.36. -व्रतः, -व्रतम् subsisting on mere milk (as a vow); दिनमेकं पयोव्रतः Ms.11.144. cf. अदितिपयोव्रतम् Bhāg.8.16.

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
n. (√1. पी) any fluid or juice, (esp.) milk, water, rain

n. semen virile, (met.) vital spirit, power, strength RV. &c.

n. a species of Andropogon Bhpr.

n. N. of a Sa1man सामन् S3rS.

n. of a Vira1j विराज् RPra1t.

n. night Naigh. i, 7.
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
पयस् [payas], n.

Water; Bhāg.8.2.4; पयसा कमलं कमलेन पयः पयसा कमलेन विभाति सरः.

Milk; पयःपानं भुजङ्गानां केवलं विषवर्धनम् H.3.4; R.2.36,63;14,78 (where both senses are intended).

Semen virile.

Food.

Ved. Night.

Vital spirit, power, strength (Ved). (पयस् is changed to पयो before soft consonants).
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
Comp. गलः, डः hail.

an island. -घनम् hail.-चयः (पयश्चयः) a reservoir or lake. -जम् a lotus; पातामेतौ पयोजोदरललिततलौ पङ्कजाक्षस्य पादौ । विष्णुपादादि स्तोत्रम् 12. ˚योनिः (same as पद्मयोनि = Brahmadeva); पयोजयोनिः प्रणिधाय मानसं व्यधत्त यस्यामरविन्दलोचनः Śāhendra 3.37.-जन्मन् m. a cloud. -दः a cloud; Me.7; मत्तः सदाचारशुचे कलङ्कः पयोदवातादिव दर्पणस्य R.14.37. ˚सुहृद् m. a peacock.
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
धरः a cloud; पयोधरघनीभावस्तावदम्बरमध्यगः । आश्लेषोप- गमस्तत्र यावन्नेव प्रवर्तते ॥ Subh. Ratn. (this refers both to a cloud and a woman's breast).

a woman's breast; पद्मापयोधरतटी Gīt.1; विपाण्डुभिर्म्लानतया पयोधरैः Ki.4.24. (where the word means 'a cloud' also); R.14.22.

an udder; पयोधरीभूतचतुःसमुद्रां जुगोप गोरूप- धरामिवोर्वीम् R.2.3.

the cocoa-nut tree.

the backbone or spine (कशेरुक). -धस् m.
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[páy-as] n. [√2. pî] juice, fluid; vital sap, strength; milk; water; rain.