भू
bhūधातुपाठसत्तायाम्
1P, seṭ, ak
to be, become, exist
laṭ । HNV ।
1.1 [भवति] 1.2 [भवतः] 1.3 [भवन्ति]
2.1 [भवसि] 2.2 [भवथः] 2.3 [भवथ]
3.1 [भवामि] 3.2 [भवावः] 3.3 [भवामः]
vi. li. । HNV ।
1.1 [भवेत्] 1.2 [भवेताम्] 1.3 [भवेयुः]
2.1 [भवेः] 2.2 [भवेतम्] 2.3 [भवेत]
3.1 [भवेयम्] 3.2 [भवेव] 3.3 [भवेम]
loṭ । HNV ।
1.1 [भवतु]/[भवतात्] 1.2 [भवताम्] 1.3 [भवन्तु]
2.1 [भव]/[भवतात्] 2.2 [भवतम्] 2.3 [भवत]
3.1 [भवानि] 3.2 [भवाव] 3.3 [भवाम]
laṅ । HNV ।
1.1 [अभवत्] 1.2 [अभवताम्] 1.3 [अभवन्]
2.1 [अभवः] 2.2 [अभवतम्] 2.3 [अभवत]
3.1 [अभवम्] 3.2 [अभवाव] 3.3 [अभवाम]
luṅ । HNV ।
1.1 [अभूत्] 1.2 [अभूताम्] 1.3 [अभूवन्]
2.1 [अभूः] 2.2 [अभूतम्] 2.3 [अभूत]
3.1 [अभूवम्] 3.2 [अभूव] 3.3 [अभूम]
liṭ । HNV ।
1.1 [बभूव] 1.2 [बभूवतुः] 1.3 [बभूवुः]
2.1 [बभूविथ] 2.2 [बभूवथुः] 2.3 [बभूव]
3.1 [बभूव] 3.2 [बभूविव] 3.3 [बभूविम]
ā. li. । HNV ।
1.1 [भूयात्] 1.2 [भूयास्ताम्] 1.3 [भूयासुः]
2.1 [भूयाः] 2.2 [भूयास्तम्] 2.3 [भूयास्त]
3.1 [भूयासम्] 3.2 [भूयास्व] 3.3 [भूयास्म]
luṭ । HNV ।
1.1 [भविता] 1.2 [भवितारौ] 1.3 [भवितारः]
2.1 [भवितासि] 2.2 [भवितास्थः] 2.3 [भवितास्थ]
3.1 [भवितास्मि] 3.2 [भवितास्वः] 3.3 [भवितास्मः]
lṛṭ । HNV ।
1.1 [भविष्यति] 1.2 [भविष्यतः] 1.3 [भविष्यन्ति]
2.1 [भविष्यसि] 2.2 [भविष्यथः] 2.3 [भविष्यथ]
3.1 [भविष्यामि] 3.2 [भविष्यावः] 3.3 [भविष्यामः]
lṛṅ । HNV ।
1.1 [अभविष्यत्] 1.2 [अभविष्यताम्] 1.3 [अभविष्यन्]
2.1 [अभविष्यः] 2.2 [अभविष्यतम्] 2.3 [अभविष्यत]
3.1 [अभविष्यम्] 3.2 [अभविष्याव] 3.3 [अभविष्याम]
ṇici । laṭ pa. । DR ।
1.1 [भावयति] 1.2 [भावयतः] 1.3 [भावयन्ति]
2.1 [भावयसि] 2.2 [भावयथः] 2.3 [भावयथ]
3.1 [भावयामि] 3.2 [भावयावः] 3.3 [भावयामः]
ṇici । laṭ āt. । DR ।
1.1 [भावयते] 1.2 [भावयेते] 1.3 [भावयन्ते]
2.1 [भावयसे] 2.2 [भावयेथे] 2.3 [भावयध्वे]
3.1 [भावये] 3.2 [भावयावहे] 3.3 [भावयामहे]
ṇici । vi. li. pa. । DR ।
1.1 [भावयेत्] 1.2 [भावयेताम्] 1.3 [भावयेयुः]
2.1 [भावयेः] 2.2 [भावयेतम्] 2.3 [भावयेत]
3.1 [भावयेयम्] 3.2 [भावयेव] 3.3 [भावयेम]
ṇici । vi. li. āt. । DR ।
1.1 [भावयेत] 1.2 [भावयेयाताम्] 1.3 [भावयेरन्]
2.1 [भावयेथाः] 2.2 [भावयेयाथाम्] 2.3 [भावयेध्वम्]
3.1 [भावयेय] 3.2 [भावयेवहि] 3.3 [भावयेमहि]
ṇici । loṭ pa. । DR ।
1.1 [भावयतु]/[भावयतात्] 1.2 [भावयताम्] 1.3 [भावयन्तु]
2.1 [भावय]/[भावयतात्] 2.2 [भावयतम्] 2.3 [भावयत]
3.1 [भावयानि] 3.2 [भावयाव] 3.3 [भावयाम]
ṇici । laṅ pa. । DR ।
1.1 [अभावयत्] 1.2 [अभावयताम्] 1.3 [अभावयन्]
2.1 [अभावयः] 2.2 [अभावयतम्] 2.3 [अभावयत]
3.1 [अभावयम्] 3.2 [अभावयाव] 3.3 [अभावयाम]
ṇici । luṅ pa. । DR ।
1.1 [अबिभवत्] 1.2 [अबिभवताम्] 1.3 [अबिभववन्]
2.1 [अबिभवः] 2.2 [अबिभवतम्] 2.3 [अबिभवत]
3.1 [अबिभववम्] 3.2 [अबिभवव] 3.3 [अबिभवम]
ṇici । liṭ pa. । DR ।
1.1 [भावयाञ्चकार] 1.2 [भावयाञ्चक्रतुः] 1.3 [भावयाञ्चक्रुः]
2.1 [भावयाञ्चकर्थ] 2.2 [भावयाञ्चक्रथुः] 2.3 [भावयाञ्चक्र]
3.1 [भावयाञ्चकार]/[भावयाञ्चकर] 3.2 [भावयाञ्चकृव] 3.3 [भावयाञ्चकृम]
1.1 [भावयाम्बभूव] and so on
1.1 [भावयामास] and so on
ṇici । ā. li. pa. । DR ।
1.1 [भाव्यात्] 1.2 [भाव्यास्ताम्] 1.3 [भाव्यासुः]
2.1 [भाव्याः] 2.2 [भाव्यास्तम्] 2.3 [भाव्यास्त]
3.1 [भाव्यासम्] 3.2 [भाव्यास्व] 3.3 [भाव्यास्म]
ṇici । luṭ pa. । DR ।
1.1 [भावयिता] 1.2 [भावयितारौ] 1.3 [भावयितारः]
2.1 [भावयितासि] 2.2 [भावयितास्थः] 2.3 [भावयितास्थ]
3.1 [भावयितास्मि] 3.2 [भावयितास्वः] 3.3 [भावयितास्मः]
ṇici । lṛṭ pa. । DR ।
1.1 [भावयिष्यति] 1.2 [भावयिष्यतः] 1.3 [भावयिष्यन्ति]
2.1 [भावयिष्यसि] 2.2 [भावयिष्यथः] 2.3 [भावयिष्यथ]
3.1 [भावयिष्यामि] 3.2 [भावयिष्यावः] 3.3 [भावयिष्यामः]
ṇici । lṛṅ pa. । DR ।
1.1 [अभावयिष्यत्] 1.2 [अभावयिष्यताम्] 1.3 [अभावयिष्यन्]
2.1 [अभावयिष्यः] 2.2 [अभावयिष्यतम्] 2.3 [अभावयिष्यत]
3.1 [अभावयिष्यम्] 3.2 [अभावयिष्याव] 3.3 [अभावयिष्याम]
-- sannantaprakriyā --
sani । laṭ pa. । DR ।
1.1 [बुभूषति] 1.2 [बुभूषतः] 1.3 [बुभूषन्ति]
2.1 [बुभूषसि] 2.2 [बुभूषथः] 2.3 [बुभूषथ]
3.1 [बुभूषामि] 3.2 [बुभूषावः] 3.3 [बुभूषामः]
sani । vi. li. pa. । DR ।
1.1 [बुभूषेत्] 1.2 [बुभूषेताम्] 1.3 [बुभूषेयुः]
2.1 [बुभूषेः] 2.2 [बुभूषेतम्] 2.3 [बुभूषेत]
3.1 [बुभूषेम्] 3.2 [बुभूषेव] 3.3 [बुभूषेम]
sani । loṭ pa. । DR ।
1.1 [बुभूषतु]/[बुभूषतात्] 1.2 [बुभूषताम्] 1.3 [बुभूषन्तु]
2.1 [बुभूष]/[बुभूषतत्] 2.2 [बुभूषतम्] 2.3 [बुभूषत]
3.1 [बुभूषाणि] 3.2 [बुभूषाव] 3.3 [बुभूषाम]
sani । laṅ pa. । DR ।
1.1 [अबुभूषत्] 1.2 [अबुभूषताम्] 1.3 [अबुभूषन्]
2.1 [अबुभूषः] 2.2 [अबुभूषतम्] 2.3 [अबुभूषत]
3.1 [अबुभूषनम्] 3.2 [अबुभूषाव] 3.3 [अबुभूषाम]
sani । luṅ pa. । DR ।
1.1 [अबुभूषीत्] 1.2 [अबुभूषिष्टाम्] 1.3 [अबुभूषिषुः]
2.1 [अबुभूषीः] 2.2 [अबुभूषिष्टम्] 2.3 [अबुभूषिष्ट]
3.1 [अबुभूषिषम्] 3.2 [अबुभूषिष्व] 3.3 [अबुभूषिष्म]
sani । liṭ pa. । DR ।
1.1 [बुभूषाञ्चकार] 1.2 [बुभूषाञ्चक्रतुः] 1.3 [बुभूषाञ्चक्रुः]
2.1 [बुभूषाञ्चकर्थ] 2.2 [बुभूषाञ्चक्रथुः] 2.3 [बुभूषाञ्चक्र]
3.1 [बुभूषाञ्चकार] 3.2 [बुभूषाञ्चकर] 3.3 [बुभूषाञ्चकृव]
sani । ā. li. pa. । DR ।
1.1 [बुभूष्यात्] 1.2 [बुभूष्यास्ताम्] 1.3 [बुभूष्यासुः]
2.1 [बुभूष्याः] 2.2 [बुभूष्यास्तम्] 2.3 [बुभूष्यास्त]
3.1 [बुभूष्यासम्] 3.2 [बुभूष्यास्व] 3.3 [बुभूष्यास्म]
sani । luṭ pa. । DR ।
1.1 [बुभूषिता] 1.2 [बुभूषितारौ] 1.3 [बुभूषितारः]
2.1 [बुभूषितासि] 2.2 [बुभूषितास्थः] 2.3 [बुभूषितास्थ]
3.1 [बुभूषितास्मि] 3.2 [बुभूषितास्वः] 3.3 [बुभूषितास्मः]
sani । lṛṭ pa. । DR ।
1.1 [बुभूषिष्यति] 1.2 [बुभूषिष्यतः] 1.3 [बुभूषिष्यन्ति]
2.1 [बुभूषिष्यसि] 2.2 [बुभूषिष्यथः] 2.3 [बुभूषिष्यथ]
3.1 [बुभूषिष्यामि] 3.2 [बुभूषिष्यावः] 3.3 [बुभूषिष्यामः]
sani । lṛṅ pa. । DR ।
1.1 [अबुभूषिष्यत्] 1.2 [अबुभूषिष्यताम्] 1.3 [अबुभूषिष्यन्]
2.1 [अबुभूषिष्यः] 2.2 [अबुभूषिष्यतम्] 2.3 [अबुभूषिष्यत]
3.1 [अबुभूषिष्यम्] 3.2 [अबुभूषिष्याव] 3.3 [अबुभूषिष्याम]
-- yaṅantaprakriyā --
yaṅi । laṭ āt. । DR ।
1.1 [बोभूयते] 1.2 [बोभूयेते] 1.3 [बोभूयन्ते]
2.1 [बोभूयसे] 2.2 [बोभूयेथे] 2.3 [बोभूयध्वे]
3.1 [बोभूये] 3.2 [बोभूयावहे] 3.3 [बोभूयामहे]
yaṅi । vi. li. āt. । DR ।
1.1 [बोभूयेत] 1.2 [बोभूयेयाताम्] 1.3 [बोभूयेरन्]
2.1 [बोभूयेथाः] 2.2 [बोभूयेयाथाम्] 2.3 [बोभूयेध्वम्]
3.1 [बोभूयेय] 3.2 [बोभूयेवहि] 3.3 [बोभूयेमहि]
yaṅi । loṭ āt. । DR ।
1.1 [बोभूयताम्] 1.2 [बोभूयेताम्] 1.3 [बोभूयन्ताम्]
2.1 [बोभूयस्व] 2.2 [बोभूयेथाम्] 2.3 [बोभूयध्वम्]
3.1 [बोभूयै] 3.2 [बोभूयावहै] 3.3 [बोभूयामहै]
yaṅi । laṅ āt. । DR ।
1.1 [अबोभूयत] 1.2 [अबोभूयेताम्] 1.3 [अबोभूयन्त]
2.1 [अबोभूयथाः] 2.2 [अबोभूयेथाम्] 2.3 [अबोभूयध्वम्]
3.1 [अबोभूये] 3.2 [अबोभूयावहि] 3.3 [अबोभूयामहि]
yaṅi । luṅ āt. । DR ।
1.1 [अबोभूयिष्ट] 1.2 [अबोभूयिषाताम्] 1.3 [अबोभूयिषत]
2.1 [अबोभूयिष्ठाः] 2.2 [अबोभूयिषाथाम्] 2.3 [अबोभूयिड्ढ्वम्]/[अबोभूयिध्वम्]
3.1 [अबोभूयिषि] 3.2 [अबोभूयिष्वहि] 3.3 [अबोभूयिष्महि]
yaṅi । liṭ āt. । DR ।
1.1 [बोभूयाञ्चक्रे] 1.2 [बोभूयाञ्चक्राते] 1.3 [बोभूयाञ्चक्रिरे]
2.1 [बोभूयाञ्चकृषे] 2.2 [बोभूयाञ्चक्राथे] 2.3 [बोभूयाञ्चकृढ्वे]
3.1 [बोभूयाञ्चक्रे] 3.2 [बोभूयाञ्चकृवहे] 3.3 [बोभूयाञ्चकृमहे]
yaṅi । ā. li. āt. । DR ।
1.1 [बोभूयिषीष्ट] 1.2 [बोभूयिषीयास्ताम्] 1.3 [बोभूयिषीरन्]
2.1 [बोभूयिषीष्ठाः] 2.2 [बोभूयिषीयास्थाम्] 2.3 [बोभूयिषीढ्वम्]
3.1 [बोभूयिषीय] 3.2 [बोभूयिषीवहि] 3.3 [बोभूयिषीमहि]
yaṅi । luṭ āt. । DR ।
1.1 [बोभूयिता]* 1.2 [बोभूयितारौ] 1.3 [बोभूयितारः]
2.1 [बोभूयितासे] 2.2 [बोभूयितासाथे] 2.3 [बोभूयिताध्वे]
3.1 [बोभूयिताहे] 3.2 [बोभूयितास्वहे] 3.3 [बोभूयितास्महे]
*DR gives [बोभूयिताष्ट] ।
yaṅi । lṛṭ āt. । DR ।
1.1 [बोभूयिष्यते] 1.2 [बोभूयिष्येते] 1.3 [बोभूयिष्यन्ते]
2.1 [बोभूयिष्यसे] 2.2 [बोभूयिष्येथे] 2.3 [बोभूयिष्यध्वे]
3.1 [बोभूयिष्ये] 3.2 [बोभूयिष्यावहे] 3.3 [बोभूयिष्यामहे]
yaṅi । lṛṅ āt. । DR ।
1.1 [अबोभूयीष्यत] 1.2 [अबोभूयीष्येताम्] 1.3 [अबोभूयीष्यन्त]
2.1 [अबोभूयीष्यथाः] 2.2 [अबोभूयीष्येथाम्] 2.3 [अबोभूयीष्यध्वम्]
3.1 [अबोभूयीष्ये] 3.2 [अबोभूयीष्यावहि] 3.3 [अबोभूयीष्यामहि]
yaṅluki । laṭ pa. । DR ।
1.1 [बोभवीति]/[बोभोति] 1.2 [बोभूतः] 1.3 [बोभुवति]
2.1 [बोभवीषि][बोभोषि] 2.2 [बोभूथः] 2.3 [बोभूथ]
3.1 [बोभवीमि]/[बोभोमि] 3.2 [बोभूवः] 3.3 [बोभूमः]
मुख्य शब्दकोश में
अन्य कोशों में यही शब्द
cl.1 P. (Dha1tup. i, 1) भ्/अवति (rarely A1. ˚ते; pf. बभ्/ऊव, 2. pers. ˚/ऊथ or ˚ऊविथ cf. Pa1n2. 7-2, 64; बभूयास्, ˚य्/आर्, बभूतु RV.; A1. बभूवे or बुभूवे Vop.; cf. below; aor. /अभूत्, ˚ऊवन्; Impv. बोध्/इ [cf. √बुध्], भूतु RV.; aor. or impf. /अभुवत्, भ्/उवत्, भुवानि ib.; Prec. भूयासम्, 2. 3. sg. ˚यास् ib. Page760,2; भूयात् AV.; भूयिष्ठास् BhP.; भविषात् [?] AitBr.; अभविष्ट, भविषीष्त . Gr.; fut. भविष्य्/अति, ep. also ˚ते
mfn. becoming, being, existing, springing, arising (ifc.; cf. अक्षि-, गिरि-, चित्त-, पद्मभू &c.)
m. N. of Vishn2u विष्णु MBh. xii, 1509 (Ni1lak.)
m. of an Eka7ha एका*ह S3rS.
f. the act of becoming or arising Pa1n2. 1-4, 31
f. the place of being, space, world or universe (also pl.) RV. AV.
f. the earth (as constituting one of the 3 worlds, and therefore a symbolical N. for the number "one") Mn. MBh. &c.
f. one o
भू [bhū], I. 1 P. (rarely Ā.) (भवति, बभूव, अभूत्, भविष्यति, भवितुम्, भूत)
To be, become; कथमेवं भवेन्नाम; अस्याः किमभवत् Māl.9.29 'what has become her fate', 'what has become of her' U.3.27; यद्भावि तद्भवतु U.3 'come what may'; so दुःखितो भवति, हृष्टो भवति &c.
To be born or produced; यदपत्यं भवेदस्याम् Ms.9.127; भाग्यक्रमेण हि धनानि भवन्ति यान्ति Mk.1.13.
To spring or proceed from, arise; क्रोधाद् भवति संमोहः Bg.2
To cause to be or become, call into existence, call into being; ते वै ब्रह्मण आदेशात् कथमेतदभावयन् Bhāg.3.2.1.
To cause, produce, effect.
To manifest, display, exhibit.
To foster, cherish, support, preserve, enliven; पुनः सृजति वर्षाणि भगवान् भावयन् प्रजाः Mb.; देवान् भावयतानेन ते देवा भावयन्तु वः । परस्परं भावयन्तः श्रेयः परमवाप्स्यथ ॥ Bg.3.11; Bk.16.27.
To think or reflect, consider, fancy, imagine.
To look up
To think, reflect.
To mix, mingle.
To be purified (connected with caus. of भू q. v. above).
भू [bhū], a. (At the end of comp.) Being, existing, becoming, springing from, arising or produced from, &c.; चित्तभू, आत्मभू, कमलभू, मनोभू &c. -m.
An epithet of Viṣṇu.
The sacrificial fire.
भूः [bhūḥ], f. [भू-क्विप्]
The earth (opp. अन्तरीक्ष or स्वर्ग); दिवं मरुत्वानिव भोक्ष्यते भुवम् R.3.4;18.4; Me.18; मत्तेभ- कुम्भदलने भुवि सन्ति शूराः ।
Earth as one of the nine substances.
The universe, globe.
Ground, floor; मणिभयभुवः (प्रासादाः) Me.66.
Land, landed property.
A place, site, region, plot of ground; काननभुवि, उपवनभुवि &c.
Matter, subject-matter.
A symbolical expression for the number 'one'.
T