ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

वृ

vṛMonier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

cl.5.9.1. P. A1. (Dha1tup. xxvii, 8; xxxi, 16, 20; xxxiv, 8) वृण्/ओति, वृणुत्/ए; वृनाति, व्रिणीते; व्/अरति, व्/अरते (mostly cl.5. and with the prep. अप or वि; of cl.9. only अवृणीध्वम् AV. vi, 7, 3; cl.1. only in RV. [cf. also √ऊर्णु]; pf. वव्/आर, वव्र्/ए RV. &c. &c. [2. sg. वव्/अर्थ RV.; ववरिथ, ववृम &c. Gr.; p. वव्रिव्/अस् gen. ववव्र्/उषस् RV.]; aor. /अवर् or /आवर्, अवृत RV. [1. sg. वम्, 2. du. वर्तम्, 3. pl. अव्रन्, p. A1. व्राण्/अ q.v. Impv. वृधि ib.]; अवारीत् Br.; अवरीष्ट Gr.; Subj. वर्षथस् RV.; Pot. व्रियात्, वूर्यात्, वरिषीष्ट Gr.; fut. वरीता, वरीष्यति ib. Page1007,2; inf. वर्तुम् MBh., वरितुम् Bhat2t2., वरीतुम् Sa1h.; ind.p. वृत्व्/आ RV. AV. Br.; वृल्व्/ई RV.; वृत्व्/आय Br.; -व्/ऋत्य AV.), to cover, screen, veil, conceal, hide, surround, obstruct RV. &c.; to close (a door) AitBr.; to ward off, check, keep back, prevent, hinder, restrain RV. AV. Bhat2t2. : Pass. व्रियते (aor. /अवारि), to be covered or surrounded or obstructed or hindered RV. MBh. : Caus. वार्/अयति, ˚ते (aor. अवीवरत्, /अवीवरत AV.; /अवावरीत् RV.; Pass. वार्यते MBh. &c.), to cover, conceal, hide, keep back, hold captive RV. &c.; to stop, check, restrain, suppress, hinder, prevent from (abl. or inf.; rarely two acc.) MBh. Ka1v. &c.; to exclude Siddh.; to prohibit, forbid MBh.; to withhold R. Katha1s. &c.: Desid. of Caus. विवारयिषते Br. : Desid. विवरीषति, वुवूर्षति, ˚ते Gr. : Intens. वेव्रीयते, वोवूर्यते, वर्वर्ति ib. [cf. Goth. warjan; Germ. wehren, Wehr; Eng. weir .]

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
cl.5.9. P. A1. (Dha1tup. xxvii, 8; xxxi, 16, 20) वृणोति, वृणुते; वृण्/आति, (mostly) वृणीत्/ए (in RV. also व्/अरस्, ˚रत्, ˚रन्त, but these may be Subj. aor.; pf. ववार Bhat2t2.; वव्रे RV. [2. sg. ववृष्/ए, 1. pl. ववृम्/अहे] &c.; aor. अव्रि, अवृत RV. [Pot. वुरीत, p. उराण्/अ] &c.; अवृषि, ˚षत AV. Br. [2. pl. अवृढ्वम्] Up.; अवरीष्ट Gr.; Prec. वरिषीष्ट ib.; fut. वरीता ib.; वरिष्यते Br.; वरीष्यते Gr.; inf. वरीतुम् Bhat2t2. Ra
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
वृ [vṛ], I. 1, 5, 9 U. (वरति-ते, वृणोति-वृणुते, वृणाति-वृणीते, वृत; pass. व्रीयते)

To choose, select as a boon; वृतं तेनेदमेव प्राक् Ku.2.56; ववार रामस्य वनप्रयाणम् Bk.3.6.

To choose for oneself (Ātm.); वृणते हि विमृश्यकारिणं गुणलुब्धाः स्वयमेव संपदः Ki.2.3; यदेव वब्रे तदपश्यदाहृतम् R.3.6.

To choose in marriage, woo, court; अयोनिजां राजसुतां वरीतुम् Mv.3.28; A. R.3.42.

To beg, solicit, ask for.

To cover, conceal
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
To cover, conceal.

To avert from (with abl.).

To prevent, ward off, restrain, suppress, check, hinder; शक्यो वारयितुं जलेन हुतभुक् Bh.2. 11. -Desid. (वुवूर्षति-ते, विवरिषति-ते; विवरीषति-ते) To wish to choose. -II. 1 U. (वरयति-ते)
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
To choose, select; वरं वरयते कन्या माता वित्तं पिता श्रुतम् Pt.4.68.

To choose in marriage.

To ask for, beg, solicit, (with two acc.); तां त्वां संवरणस्यार्थे वरयामि विभावसो Mb.; शैलेन्द्रं वर- यामासुर्गङ्गां त्रिपथगां नदीम् Rām.
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
[वृ]ङ् सम्भक्तौ

9A, seṭ, sak

to serve, worship
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
[वृ]ञ् आवरणे

10U, seṭ, sak (युज्-आदि)

to cover, block

laṭ pa. । DR ।

1.1 [वारयति] 1.2 [वारयतः] 1.3 [वारयन्ति]

2.1 [वारयसि] 2.2 [वारयथः] 2.3 [वारयथ]

3.1 [वारयामि] 3.2 [वारयावः] 3.3 [वारयामः]

vi. li. pa. । DR ।

1.1 [वारयेत्] 1.2 [वारयेताम्] 1.3 [वारयेयुः]

2.1 [वारयेः] 2.2 [वारयेतम्] 2.3 [वारयेत]

3.1 [वारयेम्] 3.2 [वारयेव] 3.3 [वारयेम]

loṭ pa. । DR ।

1.1 [वारयतु]/[वारयतात्] 1.2 [वारयताम्] 1.3 [वारयन्तु]

2
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
[वृ]ञ् वरणे

5U, seṭ, sak

to choose, ask for