स्पृश्
spṛśधातुपाठ[स्पृश्]अ संस्पर्शे
6P, aniṭ, sak
to touch
laṭ pa. । RC + BDK + DR (1st line) ।
1.1 [स्पृशति] 1.2 [स्पृशतः] 1.3 [स्पृशन्ति]
2.1 [स्पृशसि] 2.2 [स्पृशथः] 2.3 [स्पृशथ]
3.1 [स्पृशामि] 3.2 [स्पृशावः] 3.3 [स्पृशामः]
vi. li. parapada । RC + BDK + DR (1st line) ।
1.1 [स्पृशेत्] 1.2 [स्पृशेताम्] 1.3 [स्पृशेयुः]
2.1 [स्पृशेः] 2.2 [स्पृशेतम्] 2.3 [स्पृशेत]
3.1 [स्पृशेयम्] 3.2 [स्पृशेव] 3.3 [स्पृशेम]
laṅ pa. । RC + BDK + DR (1st line) ।
1.1 [अस्पृशत्] 1.2 [अस्पृशताम्] 1.3 [अस्पृशन्]
2.1 [अस्पृशः] 2.2 [अस्पृशतम्] 2.3 [अस्पृशत]
3.1 [अस्पृशम्] 3.2 [अस्पृशाव] 3.3 [अस्पृशाम]
laṅ pa. । BDK 1st line + DR 1st line, alternative forms ।
1.1 [अस्पार्क्षीत्] 1.2 [अस्पर्ष्टाम्] 1.3 [अस्पर्क्षुः]
luṅ parapada । RC + BDK + DR (1st line) ।
1.1 [अस्प्राक्षीत्] 1.2 [अस्प्राष्टाम्] 1.3 [अस्प्राक्षुः]
2.1 [अस्प्राक्षीः] 2.2 [अस्प्राष्टम्] 2.3 [अस्प्राष्ट]
3.1 [अस्प्राक्षम्] 3.2 [अस्प्राक्ष्व] 3.3 [अस्प्राक्ष्म]
luṅ parapada । RC, alternative forms ।
1.1 [अस्पार्क्षीत्] 1.2 [अस्पार्ष्टाम्] 1.3 [अस्पार्क्षुः]
2.1 [अस्पार्क्षीः] 2.2 [अस्पार्ष्टम्] 2.3 [अस्पार्ष्ट]
3.1 [अस्पार्क्षम्] 3.2 [अस्पार्क्ष्व] 3.3 [अस्पार्क्ष्म]
luṅ parapada । RC, alternative forms ।
1.1 [अस्पृक्षत्] 1.2 [अस्पृक्षताम्] 1.3 [अस्पृक्षन्]
2.1 [अस्पृक्षः] 2.2 [अस्पृक्षतम्] 2.3 [अस्पृक्षत]
3.1 [अस्पृक्षम्] 3.2 [अस्पृक्षाव] 3.3 [अस्पृक्षाम]
liṭ pa. । RC + BDK + DR 1st line।
1.1 [पस्पर्श] 1.2 [पस्पृशतुः] 1.3 [पस्पृशुः]
2.1 [पस्पर्शिथ] 2.2 [पस्पृशथुः] 2.3 [पस्पृश]
3.1 [पस्पर्श] 3.2 [पस्पृशिव] 3.3 [पस्पृशिम]
ā. li. pa. । RC + BDK + DR (1st line) ।
1.1 [स्पृश्यात्] 1.2 [स्पृश्यास्ताम्] 1.3 [स्पृश्यासुः]
2.1 [स्पृश्याः] 2.2 [स्पृश्यास्तम्] 2.3 [स्पृश्यास्त]
3.1 [स्पृश्यासम्] 3.2 [स्पृश्यास्व] 3.3 [स्पृश्यास्म]
luṭ pa. । RC + BDK + DR (1st line) ।
1.1 [स्प्रष्टा] 1.2 [स्प्रष्टारौ] 1.3 [स्प्रष्टारः]
2.1 [स्प्रष्टासि] 2.2 [स्प्रष्टास्थः] 2.3 [स्प्रष्टास्थ]
3.1 [स्प्रष्टास्मि] 3.2 [स्प्रष्टास्वः] 3.3 [स्प्रष्टास्मः]
luṭ pa. । RC + DR 1st line, alternative forms ।
1.1 [स्पर्ष्टा] 1.2 [स्पर्ष्टारौ] 1.3 [स्पर्ष्टारः]
2.1 [स्पर्ष्टासि] 2.2 [स्पर्ष्टास्थः] 2.3 [स्पर्ष्टास्थ]
3.1 [स्पर्ष्टास्मि] 3.2 [स्पर्ष्टास्वः] 3.3 [स्पर्ष्टास्मः]
lṛṭ pa. । RC + BDK + DR (1st line) ।
1.1 [स्प्रक्ष्यति] 1.2 [स्प्रक्ष्यतः] 1.3 [स्प्रक्ष्यन्ति]
2.1 [स्प्रक्ष्यसि] 2.2 [स्प्रक्ष्यथः] 2.3 [स्प्रक्ष्यथ]
3.1 [स्प्रक्ष्यामि] 3.2 [स्प्रक्ष्यावः] 3.3 [स्प्रक्ष्यामः]
lṛṭ pa. । RC + BDK 1st line + DR (1st line) ।
1.1 [स्पर्क्ष्यति] 1.2 [स्पर्क्ष्यतः] 1.3 [स्पर्क्ष्यन्ति]
2.1 [स्पर्क्ष्यसि] 2.2 [स्पर्क्ष्यथः] 2.3 [स्पर्क्ष्यथ]
3.1 [स्पर्क्ष्यामि] 3.2 [स्पर्क्ष्यावः] 3.3 [स्पर्क्ष्यामः]
lṛṅ pa. । RC + DR (1st line) ।
1.1 [अस्प्रक्ष्यत्] 1.2 [अस्प्रक्ष्यताम्] 1.3 [अस्प्रक्ष्यन्]
2.1 [अस्प्रक्ष्यः] 2.2 [अस्प्रक्ष्यतम्] 2.3 [अस्प्रक्ष्यत]
3.1 [अस्प्रक्ष्यम्] 3.2 [अस्प्रक्ष्याव] 3.3 [अस्प्रक्ष्याम]
lṛṅ pa. । RC + DR 1st line, alternative forms ।
1.1 [अस्पर्क्ष्यत्] 1.2 [अस्पर्क्ष्यताम्] 1.3 [अस्पर्क्ष्यन्]
2.1 [अस्पर्क्ष्यः] 2.2 [अस्पर्क्ष्यतम्] 2.3 [अस्पर्क्ष्यत]
3.1 [अस्पर्क्ष्यम्] 3.2 [अस्पर्क्ष्याव] 3.3 [अस्पर्क्ष्याम]
अन्य कोशों में यही शब्द
cl.6 P. (Dha1tup. xxviii, 128) स्पृश्/अति (mc. also ˚ते; pr. p. स्पृशान MBh.; impf. अस्पर्शत् BhP.; pf. पस्पर्श, पस्पृशुः, पस्पृशे ib. &c.; Subj. पस्प्/अर्शत् RV.; aor. अस्पृक्षत् AV. Br.; अस्प्राक्षीत् Br. MBh.; अस्पार्क्षीत् Gr.; Prec. स्पृश्यात् MBh.; fut. स्प्रष्टा or स्पर्ष्टा Gr.; स्पर्क्ष्यति ib.; स्प्रक्ष्यति MBh.; inf. स्प्रष्टुम् ib. &c.; -स्प्/ऋशे RV.; -स्प्/ऋशस् Br.; ind.p. स्पृष्ट्वा, -स्प्/ऋश्य ib. &c.)
mfn. (generally ifc.; nom. स्पृक्) touching, coming into contact with (see क्षिति-, शव-स्पृश् &c.)
mfn. reaching to (see गगन-, भूस्पृश् &c.)
mfn. experiencing, betraying Ka1v.
f. = स्पृक्का VarBr2S. Sch.
स्पृश् [spṛś], 6 P. (स्पृशति, पस्पर्श, अस्पृक्षत्-अस्पार्क्षीत्-अस्प्राक्षीत्, स्प्रक्ष्यति-स्पर्क्ष्यति, स्पर्ष्टु-स्प्रष्टुम्, स्पृष्ट)
To touch; स्पृशन्नपि गजो हन्ति H.3.14; कर्णे परं स्पृशति हन्ति परं समूलम् Pt.1.34.
To lay the hand on, stroke gently with, touch; हस्तेन पस्पर्श तदङ्गमिन्द्रः Ku.3.22.
To adhere or cling to, come in contact with.
To wash or sprinkle with water; खानि चैव स्पृशेदद्भिरात्मानं शिर
To cause to touch.
To give, present; गाः कोटिशः स्पर्शयता घटोध्नीः R.2.49.
स्पृश् [spṛś], a.
(At the end of comp.) Who or what touches, touching, affecting, piercing; मर्मस्पृश्, हृदिस्पृश् &c.
Experiencing, betraying.