हीन
hīnaआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोशहीन [hīna], p. p. [हा-क्त तस्य नः ईत्वम्]
Left, abandoned, forsaken &c.; यो वैश्यः स्याद् बहुपशुर्हीनक्रतुरसोमपः । कुटुम्बात् तस्य तद् द्रव्यमाहरेद्यज्ञसिद्धये ॥ Ms.11.12.
Destitute or deprived of, bereft of, without; (with instr. or in comp.); तया (संतत्या) हीनं विधातर्मां कथं पश्यन्न दूयसे R.1.7; गुणैर्हीना न शोभन्ते निर्गन्धा इव किंशुकाः Subhāṣ.; so द्रव्य˚, मति˚, उत्साह˚ &c.; अन्नहीनो देहद्राष्ट्रं मन्त्रहीनस्तु ऋत्विजः । दीक्षितं दक्षिणाहीनो नास्ति यज्ञसमो रिपुः Ms.11.4 (v. l.)
Excluded, shut out from (with abl.).
Decayed, wasted.
Deficient, defective; हीनातिरिक्तगात्रो वा तमप्यपनयेत्ततः Ms.3.242.
Subtracted.
Less, lower; हीनान्नवस्त्रवेषः स्यात् सर्वदा गुरु- संनिधौ Ms.2.194; हीना हीनान् प्रसूयन्ते 1.31.
Low, base, mean, vile.
Defeated (in a low-suit).
Lost, strayed from (a caravan).
मुख्य शब्दकोश में
अन्य कोशों में यही शब्द
mfn. left, abandoned, forsaken RV.
mfn. left behind, excluded or shut out from, lower or weaker than, inferior to (abl.) Mn. MBh. &c.
mfn. left out, wanting, omitted MBh.
mfn. defeated or worsted (in a lawsuit) Ya1jn5.
mfn. deficient, defective, faulty, insufficient, short, incomplete, poor, little, low, vile, bad, base, mean S3Br. &c.
mfn. bereft or deprived of, free from, devoid or destitute of, without (instr
नः A defective witness.
A faulty respondent; (Nārada enumarates five kinds: अन्यवादी क्रियाद्वेषी नोपस्थायी निरुत्तरः । आहूतप्रपलायी च हीनः पञ्चविधः स्मृतः ॥).
Substraction. -ना A female mouse; cf. दीना. -नम् Deficiency, want. -Comp. -अङ्ग a. deficient in a limb, crippled, maimed, defective; हीनाङ्गी वाधिकाङ्गी वा या भवेत् कन्यका नृणाम् । भर्तुः स्यात् सा विनाशाय स्वशीलनिधनाय च ॥ Pt.5.95; Ms.4.141; Y. 1.222. (-गी)
of a low caste.
excommunicated, outcaste, degraded; हीनजातिस्त्रियं मोहादुद्बहन्तो द्विजातयः । कुलान्येव नयन्त्याशु संसतानानि शूद्रताम् ॥ Ms.3.15. -पक्ष a. unprotected. -प्रतिज्ञा a. faithless.-यानम् N. of the earliest systems of Buddhist doctrine.-योनिः f. low birth or origin. -रोमन् a. bald. -वर्ण a.
of low caste.
of inferior rank. -वादः a defective statement, contradictory evidence, prevarication. -वादिन्a.
making a defective statement.
prevaricating.
dumb, speechless.
cast in law, defeated. -सख्यम् associating with low persons. -सामन्तः a deposed king; Śukra.1.189. -सन्धिः an agreement made by an inferior king. -सेवा attendance on base persons.
[hîná] pp. √2. hâ; n. deficiency, want: velâ-hîne, at an unseasonable time: -ka, a. lacking (--˚); -karman, a. following base occupations; neglecting one's duties; -tâ, f. lack, absence; deficiency in (in., --˚); -tva, n. inferiority; lack of, deficiency in (--˚); -paksha, a. unprotected; -yânâ, n. the lesser vehicle (term applied to the older form of Buddhism; opp. mahâyâna); -râtra, a. hav ing shorter nights; -varn