ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

धा

dhāआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश

धा [dhā], 3 U. (दधाति, धत्ते, दधौ-दधे, अधात्-अधित धास्यति-ते, धातुम्, हित; -pass. धीयते; -caus. धापयति-ते; -desid. धित्सति-ते)

To put, place, set, lay, put in, lay on or upon; विज्ञातदोषेषु दधाति दण्डम् Mb.; निःशङ्कं धीयते (v. l. for दीयते) लोकैः पश्य भस्मचये पदम् H.2.132.

To fix upon, direct (the mind or thoughts &c.) towards (with dat. or loc.); धत्ते चक्षुर्मुकुलिनि रणत्कोकिले बालचूते Māl.3.12; दधुः कुमारानुगमे मनांसि Bk.3.11;2.7; Ms.12.23.

To bestow anything upon one, grant, give, confer, present (with dat., gen., or loc.); धुर्यां लक्ष्मीमथ मयि भृशं धेहि देव प्रसीद Māl.1.3; यद्यस्य सोऽदधात्सर्गे तत्तस्य स्वयमाविशत् Ms.1.29.

To hold, contain; तानपि दधासि मातः Bv.1.68; Ś.4.4.

To seize, take hold of (as in the hand); धनुररिभिरसह्यं मृष्टिपीडं दधाने Bk.1.26;4.26;

To wear, put on, bear; गुरूणि वासांसि विहाय तूर्णं तनूनि...... धत्ते जनः काममदालसाङ्गः Rs.6.13,16; धत्ते भरं कुसुमपत्रफलावलीनाम् Bv.1.94; दधतो मङ्गलक्षौमे R.12.8;9.4; Bk.17.54.

To assume, take, have, show, exhibit, possess; (usually Ātm.); काचः काञ्चनसंसर्गाद्धत्ते मारकतीं द्युतिम् H. Pr.35; शिरसि मसीपटलं दधाति दीपः Bv.1.74; R.2.7; Amaru. 27.7; Me.38; Bh.3.46; R.3.1; Bk.2.1;4.16,18; Śi.9.3;1.86; Ki.5.5.

To hold up, sustain, bear up; गामधास्यत्कथं नागो मृणालमृदुभिः फणैः Ku.6.68.

To support, maintain संपद्विनिमयेनोभौ दधतुर्भुवनद्वयम् R.1.26.

To cause, create, produce, generate, make; मुग्धा कुड्मलिताननेन दधती वायुं स्थिता तत्र सा Amaru.72.

To suffer, undergo, incur; दधती रतेन भृशमुत्सुकताम् Śi.9.2, 32,66.

To perform, do.

Ved. To bring, convey.

To appoint, fix. [The meanings of this root, like those of दा, are variously modified according to the word with which it is connected; e. g. मनः, मतिम्, धियम्, &c. धा to fix the mind or thoughts upon, resolve upon; पदं धा to set foot on, to enter; कर्णे करं धा to place the hand on the ear &c.] -With अपि (the अ being sometimes dropped).

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
cl.3 P. A1. द्/अधाति, धत्त्/ए RV. &c. (P. du. दध्व्/अस्, धत्थ्/अस्, धत्त्/अस् [Pa1n2. 8-2, 38]; pl. दध्म्/असि or ˚म्/अस्, धत्थ्/अ, दाधति; impf. /अदधात् pl. ˚धुर्, 2. pl. /अधत्त or /अदधात RV. vii, 33, 4; Subj. द्/अधत् or ˚धात् [Pa1n2. 7-3, 70 Ka1s3.], ˚धस्, ˚धतस्, ˚धन्; Pot. दध्य्/आत्; Impv. दाधातु pl. ˚धतु; 2. sg. धेह्/इ [fr. धद्धि; cf. Pa1n2. 6-4, 119] or धत्तात् RV. iii, 8, 1; 2. pl. धत्त्/अ, i, 64, 15, धत्तन, i, 2
Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
f. in 2. तिरो-ध्/आ

mfn. putting, placing, bestowing, holding, having, causing &c. (ifc.; cf. 2. ध)

m. placer, bestower, holder, supporter &c.

m. N. of Brahma1 ब्रह्मा or Br2ihas-pati बृहस्-पति L.

f. see 2. ध

f. instr. (= nom.) perhaps in the suffix धा (which forms adverbs from numerals e.g. एक-ध्/आ, द्व्/इ-धा &c.)
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
(a) to close, shut; ध्वनति मधुपसमूहे श्रवणमपिदधाति Gīt.5; so कर्णौ-नयने-पिदधाति (b) to cover, hide, conceal; प्रायो मूर्खः परिभवविधौ नाभिमानं पिधत्ते Ś. Til.17. (v.l.); प्रभावपिहिता V.4.2; Śi.9.76; Bk.7. 69.

to hinder, obstruct, bar; भुजंगपिहितद्वारं पातालमधि- तिष्ठति R.1.8. (The following verse illustrates the use of धा with some prepositions: अधित कापि मुखे सलिलं सखी प्यधित कापि सरोजदलैः स्तनौ । व्यधित कापि हृदि व
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[DHÂ] v. �� DHE.
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[dhâ] a. --˚, placing etc.; giving, grant ing (v. √1. dhâ).
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
डु[धा]ञ् धारण-पोषणयोः

3U, aniṭ, sak

to hold, make; to support, bestow

laṭ pa. । HNV ।

1.1 [दधाति] 1.2 [धत्तः] 1.3 [दधति]

2.1 [दधासि] 2.2 [धत्थः] 2.3 [धत्थ]

3.1 [दधामि] 3.2 [दध्वः] 3.3 [दध्मः]

laṭ āt. । HNV + BDK ।

1.1 [धत्ते] 1.2 [दधाते] 1.3 [दधते]

2.1 [धत्से] 2.2 [दधाथे] 2.3 [धद्ध्वे]

3.1 [दधे] 3.2 [दध्वहे] 3.3 [दध्महे]

vi. li. pa. । BDK + RC ।

1.1 [दध्यात्] 1.2 [दध्याताम्] 1.3 [दध्युः]

2.1 [दध्याः]