धा
dhāआप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश(a) to close, shut; ध्वनति मधुपसमूहे श्रवणमपिदधाति Gīt.5; so कर्णौ-नयने-पिदधाति (b) to cover, hide, conceal; प्रायो मूर्खः परिभवविधौ नाभिमानं पिधत्ते Ś. Til.17. (v.l.); प्रभावपिहिता V.4.2; Śi.9.76; Bk.7. 69.
to hinder, obstruct, bar; भुजंगपिहितद्वारं पातालमधि- तिष्ठति R.1.8. (The following verse illustrates the use of धा with some prepositions: अधित कापि मुखे सलिलं सखी प्यधित कापि सरोजदलैः स्तनौ । व्यधित कापि हृदि व्यजनानिलं न्यधित कापि हिमं सुतनोस्तनौ N.4.111; or, better still, the following verse of Jagannātha: निधानं धर्माणां किमपि च विधानं नवमुदां प्रधानं तीर्थानाममलपरिधानं त्रिजगतः । समाधानं बुद्धेरथ खलु तिरोधानमधियां श्रियामाधानं नः परिहरतु तापं तव वपुः ॥ G. L.18).
मुख्य शब्दकोश में
अन्य कोशों में यही शब्द
Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
cl.3 P. A1. द्/अधाति, धत्त्/ए RV. &c. (P. du. दध्व्/अस्, धत्थ्/अस्, धत्त्/अस् [Pa1n2. 8-2, 38]; pl. दध्म्/असि or ˚म्/अस्, धत्थ्/अ, दाधति; impf. /अदधात् pl. ˚धुर्, 2. pl. /अधत्त or /अदधात RV. vii, 33, 4; Subj. द्/अधत् or ˚धात् [Pa1n2. 7-3, 70 Ka1s3.], ˚धस्, ˚धतस्, ˚धन्; Pot. दध्य्/आत्; Impv. दाधातु pl. ˚धतु; 2. sg. धेह्/इ [fr. धद्धि; cf. Pa1n2. 6-4, 119] or धत्तात् RV. iii, 8, 1; 2. pl. धत्त्/अ, i, 64, 15, धत्तन, i, 2
cl.3 P. A1. द्/अधाति, धत्त्/ए RV. &c. (P. du. दध्व्/अस्, धत्थ्/अस्, धत्त्/अस् [Pa1n2. 8-2, 38]; pl. दध्म्/असि or ˚म्/अस्, धत्थ्/अ, दाधति; impf. /अदधात् pl. ˚धुर्, 2. pl. /अधत्त or /अदधात RV. vii, 33, 4; Subj. द्/अधत् or ˚धात् [Pa1n2. 7-3, 70 Ka1s3.], ˚धस्, ˚धतस्, ˚धन्; Pot. दध्य्/आत्; Impv. दाधातु pl. ˚धतु; 2. sg. धेह्/इ [fr. धद्धि; cf. Pa1n2. 6-4, 119] or धत्तात् RV. iii, 8, 1; 2. pl. धत्त्/अ, i, 64, 15, धत्तन, i, 2
Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
f. in 2. तिरो-ध्/आ
mfn. putting, placing, bestowing, holding, having, causing &c. (ifc.; cf. 2. ध)
m. placer, bestower, holder, supporter &c.
m. N. of Brahma1 ब्रह्मा or Br2ihas-pati बृहस्-पति L.
f. see 2. ध
f. instr. (= nom.) perhaps in the suffix धा (which forms adverbs from numerals e.g. एक-ध्/आ, द्व्/इ-धा &c.)
f. in 2. तिरो-ध्/आ
mfn. putting, placing, bestowing, holding, having, causing &c. (ifc.; cf. 2. ध)
m. placer, bestower, holder, supporter &c.
m. N. of Brahma1 ब्रह्मा or Br2ihas-pati बृहस्-पति L.
f. see 2. ध
f. instr. (= nom.) perhaps in the suffix धा (which forms adverbs from numerals e.g. एक-ध्/आ, द्व्/इ-धा &c.)
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
धा [dhā], 3 U. (दधाति, धत्ते, दधौ-दधे, अधात्-अधित धास्यति-ते, धातुम्, हित; -pass. धीयते; -caus. धापयति-ते; -desid. धित्सति-ते)
To put, place, set, lay, put in, lay on or upon; विज्ञातदोषेषु दधाति दण्डम् Mb.; निःशङ्कं धीयते (v. l. for दीयते) लोकैः पश्य भस्मचये पदम् H.2.132.
To fix upon, direct (the mind or thoughts &c.) towards (with dat. or loc.); धत्ते चक्षुर्मुकुलिनि रणत्कोकिले बालचूते Māl.3.12; दधुः कुमारानुगमे
धा [dhā], 3 U. (दधाति, धत्ते, दधौ-दधे, अधात्-अधित धास्यति-ते, धातुम्, हित; -pass. धीयते; -caus. धापयति-ते; -desid. धित्सति-ते)
To put, place, set, lay, put in, lay on or upon; विज्ञातदोषेषु दधाति दण्डम् Mb.; निःशङ्कं धीयते (v. l. for दीयते) लोकैः पश्य भस्मचये पदम् H.2.132.
To fix upon, direct (the mind or thoughts &c.) towards (with dat. or loc.); धत्ते चक्षुर्मुकुलिनि रणत्कोकिले बालचूते Māl.3.12; दधुः कुमारानुगमे
Macdonell संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
[dhâ] a. --˚, placing etc.; giving, grant ing (v. √1. dhâ).
[dhâ] a. --˚, placing etc.; giving, grant ing (v. √1. dhâ).
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
डु[धा]ञ् धारण-पोषणयोः
3U, aniṭ, sak
to hold, make; to support, bestow
laṭ pa. । HNV ।
1.1 [दधाति] 1.2 [धत्तः] 1.3 [दधति]
2.1 [दधासि] 2.2 [धत्थः] 2.3 [धत्थ]
3.1 [दधामि] 3.2 [दध्वः] 3.3 [दध्मः]
laṭ āt. । HNV + BDK ।
1.1 [धत्ते] 1.2 [दधाते] 1.3 [दधते]
2.1 [धत्से] 2.2 [दधाथे] 2.3 [धद्ध्वे]
3.1 [दधे] 3.2 [दध्वहे] 3.3 [दध्महे]
vi. li. pa. । BDK + RC ।
1.1 [दध्यात्] 1.2 [दध्याताम्] 1.3 [दध्युः]
2.1 [दध्याः]
डु[धा]ञ् धारण-पोषणयोः
3U, aniṭ, sak
to hold, make; to support, bestow
laṭ pa. । HNV ।
1.1 [दधाति] 1.2 [धत्तः] 1.3 [दधति]
2.1 [दधासि] 2.2 [धत्थः] 2.3 [धत्थ]
3.1 [दधामि] 3.2 [दध्वः] 3.3 [दध्मः]
laṭ āt. । HNV + BDK ।
1.1 [धत्ते] 1.2 [दधाते] 1.3 [दधते]
2.1 [धत्से] 2.2 [दधाथे] 2.3 [धद्ध्वे]
3.1 [दधे] 3.2 [दध्वहे] 3.3 [दध्महे]
vi. li. pa. । BDK + RC ।
1.1 [दध्यात्] 1.2 [दध्याताम्] 1.3 [दध्युः]
2.1 [दध्याः]