वच्
vacMonier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोशcl.2 P. (Dha1tup. xxiv, 55) वक्ति (occurs only in sg. वच्मि, वक्षि, वक्ति, and Impv. वक्तु; Ved. also cl.3 P. व्/इवक्ति; pf. उव्/आच, ऊज् RV. &c.; उव्/अक्थ AV.; ववाच, ववक्ष्/ए RV.; aor. अवोचत्, ˚चत RV. &c.; in Veda वेद also Subj. वोचति, ˚ते, वेचाति; Pot. वोच्/एत्, ˚चेत; Impv. वोचतु; Prec. उच्यासम् Br.; fut. वक्त्/आ ib. &c.; वक्ष्य्/अति RV. &c.; ˚ते MBh.; Cond. अवक्ष्यत् Br. Up.; inf. वा*क्तुम् Br. &c.; ˚तवे RV.; ˚तोस् Br.; ind.p. उक्त्व्/आ Br. &c.; -/उच्य ib.), to speak, say, tell, utter, announce, declare, mention, proclaim, recite, describe (with acc. with or without प्रति dat. or gen. of pers., and acc. of thing; often with double acc. e.g. तम् इदं वाक्यम् उवाच, "he spoke this speech to him"; with double acc. also "to name, call" A1. with nom; "one's self"; with पुनर्, "to speak again, repeat"; or "to answer, reply") RV. &c.; to reproach, revile (acc.) Hariv. R. : Pass. उच्य्/अते (aor. अवाचि, or in later language अवोचि), to be spoken or said or told or uttered &c. RV. &c. (यद् उच्यते, "what the saying is"); to resound RV.; to be called or accounted, be regarded as, pass for (nom. L. also loc.) Mn. MBh. &c.: Caus. वाचयति, ˚ते (Pot. वाचयीत A1s3vGr2.; aor. अवीवचत्; Pass. वाच्यते), to cause to say or speak or recite or pronounce (with, double acc.; often the object is to be supplied) Br. Gr2S. MBh. &c.; to cause anything written or printed to speak i.e. to read out loud Hariv. Ka1v. Katha1s. &c.; (Dha1tup. xxxiv, 35) to say, tell, declare Bhat2t2.; to promise MBh. : Desid. विवक्षति, ˚ते (Pass. विवक्ष्यते), to desire to say or speak or recite or proclaim or declare MBh. Ka1v. &c.; (Pass.) to be meant S3am2k. Sarvad. : Intens. (only /अवावचीत्) to call or cry aloud RV. x, 102, 6. [cf. Gk. ἐπ for ϝεπ in ἔπος, ὄψ, ὄσσα &c.; Lat. vocare, vox; Germ. gi-waht, gi-wahinnen, er-wähnen .]
अन्य कोशों में यही शब्द
वच् [vac], I. 2 P. (Ā. also in non-conjugational tenses; in conjugational tenses it is said to be defective in the third person plural by some authorities, or in the whole plural by others; वक्ति, उवाच, अवोचत्, वक्ष्यति, वक्तुम्, उक्त)
To say, speak; वैराग्यादिव वक्षि K. P.1; (oft. with two. acc.); तामूचतुस्ते प्रियमप्यमिथ्या R.14.6; sometimes with accusative of words meaning 'speech'; उवाच धात्र्या प्रथमोदितं वचः R
To cause to speak.
To go over, read, peruse; वाचयति नान्यलिखितं लिखितमनेन वाचयति नान्यः । अयमपरोऽस्य विशेषः स्वयमपि लिखितं स्वयं न वाचयति ॥ Subhāṣ.
To say, tell, declare.
To promise.-Desid. (विवक्षति) To wish to speak, intend to say (something); विवक्षता दोषमपि च्युतात्मना त्वयैकमीशं प्रति साधु भाषितम् Ku.5.81.
[वच्]अ परिभाषणे
2P, aniṭ, sak
to speak, say, tell
laṭ pa. । HNV ।
1.1 [वक्ति] 1.2 [वक्तः] 1.3 [--/--]
2.1 [वक्षि] 2.2 [वक्थः] 2.3 [वक्थ]
3.1 [वच्मि] 3.2 [वच्वः] 3.3 [वच्मः]
vi. li. pa. । DR ।
1.1 [वच्यात्] 1.2 [वच्याताम्] 1.3 [वच्युः]
2.1 [वच्याः] 2.2 [वच्यातम्] 2.3 [वच्यात]
3.1 [वच्याम्] 3.2 [वच्याव] 3.3 [वच्याम]
loṭ pa. । HNV ।
1.1 [वक्तु]/[वक्तात्] 1.2 [वक्ताम्] 1.3 [--/--]
2.1 [वग्धि]/[वक्तात्] 2.2