वच्
vacधातुपाठ[वच्]अ परिभाषणे
2P, aniṭ, sak
to speak, say, tell
laṭ pa. । HNV ।
1.1 [वक्ति] 1.2 [वक्तः] 1.3 [--/--]
2.1 [वक्षि] 2.2 [वक्थः] 2.3 [वक्थ]
3.1 [वच्मि] 3.2 [वच्वः] 3.3 [वच्मः]
vi. li. pa. । DR ।
1.1 [वच्यात्] 1.2 [वच्याताम्] 1.3 [वच्युः]
2.1 [वच्याः] 2.2 [वच्यातम्] 2.3 [वच्यात]
3.1 [वच्याम्] 3.2 [वच्याव] 3.3 [वच्याम]
loṭ pa. । HNV ।
1.1 [वक्तु]/[वक्तात्] 1.2 [वक्ताम्] 1.3 [--/--]
2.1 [वग्धि]/[वक्तात्] 2.2 [वक्तम्] 2.3 [वक्त]
3.1 [वचानि] 3.2 [वचाव] 3.3 [वचाम]
laṅ pa. । HNV ।
1.1 [अवक्] 1.2 [अवक्ताम्] 1.3 [--/--]
2.1 [अवक्] 2.2 [अवक्तम्] 2.3 [अवक्त]
3.1 [अवचम्] 3.2 [अवच्व] 3.3 [अवच्म]
luṅ pa. । HNV ।
1.1 [अवोचत्] 1.2 [अवोचताम्] 1.3 [अवोचन्]
2.1 [अवोचः] 2.2 [अवोचतम्] 2.3 [अवोचत]
3.1 [अवोचम्] 3.2 [अवोचाव] 3.3 [अवोचाम]
liṭ pa. । HNV ।
1.1 [उवाच] 1.2 [ऊचतुः] 1.3 [ऊचुः]
2.1 [उवचिथ]/[उवक्थ] 2.2 [ऊचथुः] 2.3 [ऊच]
3.1 [उवाच]/[उवच] 3.2 [ऊचिव] 3.3 [ऊचिम]
ā. li. pa. । DR ।
1.1 [उच्यात्] 1.2 [उच्यास्ताम्] 1.3 [उच्यासुः]
2.1 [उच्याः] 2.2 [उच्यास्तम्] 2.3 [उच्यास्त]
3.1 [उच्यासम्] 3.2 [उच्यास्व] 3.3 [उच्यास्म]
luṭ pa. । DR ।
1.1 [वक्ता] 1.2 [वक्तारौ] 1.3 [वक्तारः]
2.1 [वक्तासि] 2.2 [वक्तास्थः] 2.3 [वक्तास्थ]
3.1 [वक्तास्मि] 3.2 [वक्तास्वः] 3.3 [वक्तास्मः]
lṛṭ pa. । DR ।
1.1 [वक्ष्यति] 1.2 [वक्ष्यतः] 1.3 [वक्ष्यन्ति]
2.1 [वक्ष्यसि] 2.2 [वक्ष्यथः] 2.3 [वक्ष्यथ]
3.1 [वक्ष्यामि] 3.2 [वक्ष्यावः] 3.3 [वक्ष्यामः]
lṛṅ pa. । DR ।
1.1 [अवक्ष्यत्] 1.2 [अवक्ष्यताम्] 1.3 [अवक्ष्यन्]
2.1 [अवक्ष्यः] 2.2 [अवक्ष्यतम्] 2.3 [अवक्ष्यत]
3.1 [अवक्ष्यम्] 3.2 [अवक्ष्याव] 3.3 [अवक्ष्याम]
-- karmaṇi --
laṭ karmaṇi । DR ।
1.1 [उच्यते] 1.2 [उच्येते] 1.3 [उच्यन्ते]
2.1 [उच्यसे] 2.2 [उच्येथे] 2.3 [उच्यध्वे]
3.1 [उच्ये] 3.2 [उच्यावहे] 3.3 [उच्यामहे]
vi. li. karmaṇi । DR ।
1.1 [उच्येत] 1.2 [उच्येयाताम्] 1.3 [उच्येरन्]
2.1 [उच्येथाः] 2.2 [उच्येयाथाम्] 2.3 [उच्येध्वम्]
3.1 [उच्येय] 3.2 [उच्येवहि] 3.3 [उच्येमहि]
loṭ karmaṇi । DR ।
1.1 [उच्यताम्] 1.2 [उच्येताम्] 1.3 [उच्यन्ताम्]
2.1 [उच्यस्व] 2.2 [उच्येथाम्] 2.3 [उच्यध्वम्]
3.1 [उच्यै] 3.2 [उच्यावहै] 3.3 [उच्यामहै]
laṅ karmaṇi । DR ।
1.1 [औच्यत] 1.2 [औच्येताम्] 1.3 [औच्यन्त]
2.1 [औच्यथाः] 2.2 [औच्येथाम्] 2.3 [औच्यध्वम्]
3.1 [औच्ये] 3.2 [औच्यावहि] 3.3 [औच्यामहि]
luṅ karmaṇi । DR ।
1.1 [अवाचि] 1.2 [अवक्षाताम्] 1.3 [अवक्षत]
2.1 [अवक्ष्ठाः] 2.2 [अवक्षाथाम्] 2.3 [अवग्ध्वम्]/[अवग्ढ्वम्]
3.1 [अवक्षि] 3.2 [अवक्ष्वहि] 3.3 [अवक्ष्महि]
liṭ karmaṇi । DR ।
1.1 [ऊचे] 1.2 [ऊचाते] 1.3 [ऊचिरे]
2.1 [ऊचिषे] 2.2 [ऊचाथे] 2.3 [ऊचिध्वे]
3.1 [ऊचे] 3.2 [ऊचिवहे] 3.3 [ऊचिमहे]
ā. li. karmaṇi । DR ।
1.1 [वक्षीष्ट] 1.2 [वक्षीयास्ताम्] 1.3 [वक्षीरन्]
2.1 [वक्षीष्ठाः] 2.2 [वक्षीयास्थाम्] 2.3 [वक्षीध्वम्]
3.1 [वक्षीय] 3.2 [वक्षीवहि] 3.3 [वक्षीमहि]
luṭ karmaṇi । DR ।
1.1 [वक्ता] 1.2 [वक्तारौ] 1.3 [वक्तारः]
2.1 [वक्तासे] 2.2 [वक्तासाथे] 2.3 [वक्ताध्वे]
3.1 [वक्ताहे] 3.2 [वक्तास्वहे] 3.3 [वक्तास्महे]
lṛṭ karmaṇi । DR ।
1.1 [वक्ष्यते] 1.2 [वक्ष्येते] 1.3 [वक्ष्यन्ते]
2.1 [वक्ष्यसे] 2.2 [वक्ष्येथे] 2.3 [वक्ष्यध्वे]
3.1 [वक्ष्ये] 3.2 [वक्ष्यावहे] 3.3 [वक्ष्यामहे]
अन्य कोशों में यही शब्द
cl.2 P. (Dha1tup. xxiv, 55) वक्ति (occurs only in sg. वच्मि, वक्षि, वक्ति, and Impv. वक्तु; Ved. also cl.3 P. व्/इवक्ति; pf. उव्/आच, ऊज् RV. &c.; उव्/अक्थ AV.; ववाच, ववक्ष्/ए RV.; aor. अवोचत्, ˚चत RV. &c.; in Veda वेद also Subj. वोचति, ˚ते, वेचाति; Pot. वोच्/एत्, ˚चेत; Impv. वोचतु; Prec. उच्यासम् Br.; fut. वक्त्/आ ib. &c.; वक्ष्य्/अति RV. &c.; ˚ते MBh.; Cond. अवक्ष्यत् Br. Up.; inf. वा*क्तुम् Br. &c.; ˚तवे RV.; ˚तोस्
वच् [vac], I. 2 P. (Ā. also in non-conjugational tenses; in conjugational tenses it is said to be defective in the third person plural by some authorities, or in the whole plural by others; वक्ति, उवाच, अवोचत्, वक्ष्यति, वक्तुम्, उक्त)
To say, speak; वैराग्यादिव वक्षि K. P.1; (oft. with two. acc.); तामूचतुस्ते प्रियमप्यमिथ्या R.14.6; sometimes with accusative of words meaning 'speech'; उवाच धात्र्या प्रथमोदितं वचः R
To cause to speak.
To go over, read, peruse; वाचयति नान्यलिखितं लिखितमनेन वाचयति नान्यः । अयमपरोऽस्य विशेषः स्वयमपि लिखितं स्वयं न वाचयति ॥ Subhāṣ.
To say, tell, declare.
To promise.-Desid. (विवक्षति) To wish to speak, intend to say (something); विवक्षता दोषमपि च्युतात्मना त्वयैकमीशं प्रति साधु भाषितम् Ku.5.81.