सृज्
sṛjधातुपाठ[सृज्]अ विसर्गे
4A, aniṭ, sak
to create, release
laṭ āt. । BDK + DR (1st line) + RC ।
1.1 [सृज्यते] 1.2 [सृज्येते] 1.3 [सृज्यन्ते]
2.1 [सृज्यसे] 2.2 [सृज्येथे] 2.3 [सृज्यध्वे]
3.1 [सृज्ये] 3.2 [सृज्यावहे] 3.3 [सृज्यामहे]
vidhi āt. । BDK + DR (1st line) + RC ।
1.1 [सृज्येत] 1.2 [सृज्येयाताम्] 1.3 [सृज्येरन्]
2.1 [सृज्येथाः] 2.2 [सृज्येयाथाम्] 2.3 [सृज्येध्वम्]
3.1 [सृज्येय] 3.2 [सृज्येवहि] 3.3 [सृज्येमहि]
loṭ āt. । BDK + DR (1st line) + RC ।
1.1 [सृज्यताम्] 1.2 [सृज्येताम्] 1.3 [सृज्यन्ताम्]
2.1 [सृज्यस्व] 2.2 [सृज्येथाम्] 2.3 [सृज्यध्वम्]
3.1 [सृज्यै] 3.2 [सृज्यावहै] 3.3 [सृज्यामहै]
laṅ āt. । BDK + DR (1st line) + RC ।
1.1 [असृज्यत] 1.2 [असृज्येताम्] 1.3 [असृज्यन्त]*
2.1 [असृज्यथाः] 2.2 [असृज्येथाम्] 2.3 [असृज्यध्वम्]
3.1 [असृज्ये] 3.2 [असृज्यावहि] 3.3 [असृज्यामहि]
* BDK gives [असृजन्यन्त]
luṅ āt. । BDK + DR (1st line) + RC ।
1.1 [असृष्ट] 1.2 [असृक्षाताम्] 1.3 [असृक्षत]
2.1 [असृष्ठाः] 2.2 [असृक्षाथाम्] 2.3 [असृढ्वम्]
3.1 [असृक्षि] 3.2 [असृक्ष्वहि] 3.3 [असृक्ष्महि]
liṭ āt. । BDK + DR (1st line) ।
1.1 [ससृजे] 1.2 [ससृजाते] 1.3 [ससृजिरे]
2.1 [ससृजिषे] 2.2 [ससृजाथे] 2.3 [ससृजिध्वे]
3.1 [ससृजे] 3.2 [ससृजिवहे] 3.3 [ससृजिमहे]
ā. li. āt. । BDK + DR (1st line) + RC ।
1.1 [सृक्षीष्ट] 1.2 [सृक्षीयास्ताम्] 1.3 [सृक्षीरन्]
2.1 [सृक्षीष्ठाः] 2.2 [सृक्षीयास्थाम्] 2.3 [सृक्षीध्वम्]
3.1 [सृक्षीय] 3.2 [सृक्षीवहि] 3.3 [सृक्षीमहि]
luṭ āt. । BDK + DR (1st line) + RC ।
1.1 [स्रष्टा] 1.2 [स्रष्टारौ] 1.3 [स्रष्टारः]
2.1 [स्रष्टासे] 2.2 [स्रष्टासाथे] 2.3 [स्रष्टाध्वे]
3.1 [स्रष्टाहे] 3.2 [स्रष्टास्वहे] 3.3 [स्रष्टास्महे]
lṛṭ āt. । BDK + DR (1st line) + RC ।
1.1 [स्रक्ष्यते] 1.2 [स्रक्ष्येते] 1.3 [स्रक्ष्यन्ते]
2.1 [स्रक्ष्यसे] 2.2 [स्रक्ष्येथे] 2.3 [स्रक्ष्यध्वे]
3.1 [स्रक्ष्ये] 3.2 [स्रक्ष्यावहे] 3.3 [स्रक्ष्यामहे]
lṛṅ āt. । BDK + DR (1st line) + RC ।
1.1 [अस्रक्ष्यत] 1.2 [अस्रक्ष्येताम्] 1.3 [अस्रक्ष्यन्त]
2.1 [अस्रक्ष्यथाः] 2.2 [अस्रक्ष्येथाम्] 2.3 [अस्रक्ष्यध्वम्]
3.1 [अस्रक्ष्ये] 3.2 [अस्रक्ष्यावहि] 3.3 [अस्रक्ष्यामहि]
-- ṇigantaprakriyā --
ṇici । laṭ pa. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयति] 1.2 [सर्जयतः] 1.3 [सर्जयन्ति]
2.1 [सर्जयसि] 2.2 [सर्जयथः] 2.3 [सर्जयथ]
3.1 [सर्जयामि] 3.2 [सर्जयावः] 3.3 [सर्जयामः]
ṇici । vi. li. pa. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयेत्] 1.2 [सर्जयेताम्] 1.3 [सर्जयेयुः]
2.1 [सर्जयेः] 2.2 [सर्जयेतम्] 2.3 [सर्जयेत]
3.1 [सर्जयेयम्] 3.2 [सर्जयेव] 3.3 [सर्जयेम]
ṇici । loṭ pa. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयतु]/[सर्जयतात्] 1.2 [सर्जयताम्] 1.3 [सर्जयन्तु]
2.1 [सर्जय]/[सर्जयतात्] 2.2 [सर्जयतम्] 2.3 [सर्जयत]
3.1 [सर्जयानि] 3.2 [सर्जयाव] 3.3 [सर्जयाम]
ṇici । laṅ pa. । DR (1st line) ।
1.1 [असर्जयत्] 1.2 [असर्जयताम्] 1.3 [असर्जयन्]
ṇici । luṅ pa. । DR ।
1.1 [असीसृजत्] 1.2 [असीसृजताम्] 1.3 [असीसृजन्]
ṇici । liṭ pa. । DR ।
1.1 [सर्जयाञ्चकार] 1.2 [सर्जयाञ्चक्रतुः] 1.3 [सर्जयाञ्चक्रुः]
ṇici । ā. li. pa. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्ज्यात्] 1.2 [सर्ज्यास्ताम्] 1.3 [सर्ज्यासुः]
2.1 [सर्ज्याः] 2.2 [सर्ज्यास्तम्] 2.3 [सर्ज्यास्त]
3.1 [सर्ज्यासम्] 3.2 [सर्ज्यास्व] 3.3 [सर्ज्यास्म]
ṇici । luṭ pa. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयिता] 1.2 [सर्जयितारौ] 1.3 [सर्जयितारः]
2.1 [सर्जयितासि] 2.2 [सर्जयितास्थः] 2.3 [सर्जयितास्थ]
3.1 [सर्जयितास्मि] 3.2 [सर्जयितास्वः] 3.3 [सर्जयितास्मः]
ṇici । lṛṭ pa. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयिष्यति] 1.2 [सर्जयिष्यतः] 1.3 [सर्जयिष्यन्ति]
2.1 [सर्जयिष्यसि] 2.2 [सर्जयिष्यथः] 2.3 [सर्जयिष्यथ]
3.1 [सर्जयिष्यामि] 3.2 [सर्जयिष्यावः] 3.3 [सर्जयिष्यामः]
ṇici । lṛṅ pa. । DR (1st line) ।
1.1 [असर्जयिष्यत्] 1.2 [असर्जयिष्यताम्] 1.3 [असर्जयिष्यन्]
2.1 [असर्जयिष्यः] 2.2 [असर्जयिष्यतम्] 2.3 [असर्जयिष्यत]
3.1 [असर्जयिष्यम्] 3.2 [असर्जयिष्याव] 3.3 [असर्जयिष्याम]
-- ṇigantaprakriyā, ātmapada --
ṇici । laṭ āt. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयते] 1.2 [सर्जयेते] 1.3 [सर्जयन्ते]
2.1 [सर्जयसे] 2.2 [सर्जयेथे] 2.3 [सर्जयध्वे]
3.1 [सर्जये] 3.2 [सर्जयावहे] 3.3 [सर्जयामहे]
ṇici । vidhi āt. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयेत] 1.2 [सर्जयेयाताम्] 1.3 [सर्जयेरन्]
2.1 [सर्जयेथाः] 2.2 [सर्जयेयाथाम्] 2.3 [सर्जयेध्वम्]
3.1 [सर्जयेय] 3.2 [सर्जयेवहि] 3.3 [सर्जयेमहि]
ṇici । loṭ āt. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयताम्] 1.2 [सर्जयेताम्] 1.3 [सर्जयन्ताम्]
2.1 [सर्जयस्व] 2.2 [सर्जयेथाम्] 2.3 [सर्जयध्वम्]
3.1 [सर्जयै] 3.2 [सर्जयावहै] 3.3 [सर्जयामहै]
ṇici । laṅ āt. । DR ।
1.1 [असर्जयत] 1.2 [असर्जयेताम्] 1.3 [असर्जयन्त]
ṇici । luṅ āt. । DR ।
1.1 [असीसृजत] 1.2 [असीसृजेताम्] 1.3 [असीसृजन्त]
ṇici । liṭ āt. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयाञ्चक्रे] 1.2 [सर्जयाञ्चक्राते] 1.3 [सर्जयाञ्चक्रिरे]
2.1 [सर्जयाञ्चकृषे] 2.2 [सर्जयाञ्चक्राथे] 2.3 [सर्जयाञ्चकृढ्वे]
3.1 [सर्जयाञ्चक्रे] 3.2 [सर्जयाञ्चकृवहे] 3.3 [सर्जयाञ्चकृमहे]
ṇici । ā. li. āt. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयिषीष्ट] 1.2 [सर्जयिषीयास्ताम्] 1.3 [सर्जयिषीरन्]
2.1 [सर्जयिषीष्ठाः] 2.2 [सर्जयिषीयास्थाम्] 2.3 [सर्जयिषीध्वम्]
3.1 [सर्जयिषीय] 3.2 [सर्जयिषीवहि] 3.3 [सर्जयिषीमहि]
ṇici । luṭ āt. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयिता] 1.2 [सर्जयितारौ] 1.3 [सर्जयितारः]
2.1 [सर्जयितासे] 2.2 [सर्जयितासाथे] 2.3 [सर्जयिताध्वे]
3.1 [सर्जयिताहे] 3.2 [सर्जयितास्वहे] 3.3 [सर्जयितास्महे]
ṇici । lṛṭ āt. । DR (1st line) ।
1.1 [सर्जयिष्यते] 1.2 [सर्जयिष्येते] 1.3 [सर्जयिष्यन्ते]
2.1 [सर्जयिष्यसे] 2.2 [सर्जयिष्येथे] 2.3 [सर्जयिष्यध्वे]
3.1 [सर्जयिष्ये] 3.2 [सर्जयिष्यावहे] 3.3 [सर्जयिष्यामहे]
ṇici । lṛṅ āt. । DR (1st line) ।
1.1 [असर्जयिष्यत] 1.2 [असर्जयिष्येताम्] 1.3 [असर्जयिष्यन्त]
2.1 [असर्जयिष्यथाः] 2.2 [असर्जयिष्येथाम्] 2.3 [असर्जयिष्यध्वम्]
3.1 [असर्जयिष्ये] 3.2 [असर्जयिष्यावहि] 3.3 [असर्जयिष्यामहि]
-- kṛtsu --
ktavatu: [सृष्टवान्]
ktvā: [सृष्ट्वा]
tum: [स्रष्टुम्]
अन्य कोशों में यही शब्द
(cf. √1. 2. सर्ज्) cl.6 P. (Dha1tup. xxviii, 121) सृज्/अति (Ved. and ep. also ˚ते, and once in AV. स्/अर्जति; pf. ससर्ज, ससृज्/ए [2. sg. accord. to Pa1n2. 7-2, 65, ससर्जिथ and सस्रष्ठ, in BhP. once ससर्क्थ]; Vedic forms are ससृज्म्/अहे, ˚ज्रिरे, ससृज्यात्, अससृग्रम्; p. ससृजान्/अ q.v.; ससृग्म्/अहे; aor. अस्राक्षीत्; /असृक्षि, /असृष्ट [Ved. also /असृग्रम् or ˚रन्; /असर्जि; अस्राक्, अस्राट्; स्रास्; स्रक्षत्; p. सृजान्
(ifc.) letting loose, emitting, discharging MBh. Ka1v. &c.
producing, creating, begetting (also with gen.) Inscr. MBh. Ra1jat.
सृज् [sṛj], I. 6 P. (सृजति, ससर्ज, अस्राक्षीत्, स्रक्ष्यति, स्रष्टुम्, सृष्ट)
To create, produce, make (in general); to procreate, beget (progeny &c.); अर्धेन नारी तस्यां स विराजमसृजत् प्रभुः Ms.1.32,33,34,36; तन्तुनाभः स्वत एव तन्तून् सृजति Ś.B.
To put on, place on, apply.
To let go, let loose, release.
To emit, shed, effuse, pour forth or out; असाक्षुरस्रं करुणं रुवन्तः Bk.3.17; आनन्दशीतामिव बाष्पवृष्टिं हिमस्र