ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › धातुपाठ

कृ

kṛधातुपाठ

[कृ]ञ् हिंसायाम्

5U, aniṭ, sak

to hurt, kill

N.B. jīva gosvāmī says हन्त्य्-अर्थाश् च (ये च तेषु गणेषु हिंसार्था धातव उक्तास् ते चुर्-आदाव् अपि ज्ञेयाः इत्य् अर्थः) "dhātus which mean "to kill" can also be cur-ādis (one should know that those dhātus having the meaning of हिंसा which were previously mentioned in the other nine gaṇas can also be conjugated as cur-ādis)" ।

सिद्धान्त-कौमुदी, commenting on the same gaṇa-sūtra (हन्त्य्-अर्थाश् च) in the pāṇinian dhāṭu-pāṭha, says नव-गण्याम् उक्ता अपि हन्त्य्-अर्थाः स्वार्थे णिचं लभन्त इत्य् अर्थः "dhātus which mean "to kill" can also take स्वार्थ ण्इच् (cur-ādi-ṇi) even though they are listed in the other nine gaṇas" । this increases the list of cur-ādi-dhātus considerably । thus from the ad-ādi-dhātu हन्अ हिंसा-गत्योः we can form not only हन्ति "he kills", but घातयति "he kills" also ।

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
Ved. (I) cl.2 P. 2. sg. क्/अर्षि du. कृथ्/अस् pl. कृथ्/अ; A1. 2. sg. कृष्/ए; impf. 2. and 3. sg. /अकर्, 3. sg. rarely /अकत् (S3Br. iii, xi) Page301,1; 3. du. /अकर्ताम्; pl. /अकर्म, /अकर्त (also BhP. ix), /अक्रन् (aor., according to Pa1n2. 4-2, 80 Ka1s3.); A1. /अक्रि (RV. x, 159, 4 and 174, 4), /अकृथास् (RV. v, 30, 8), /अकृत (RV.); अक्राताम् (S3a1n3khS3r.), /अक्रत (RV. AV.) : Impv. कृध्/इ (also MBh. i, 5141 and BhP. v
Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
cl.3 P. p. चक्र्/अत् (Pot. 2. sg. चक्रियास्; aor. 1. sg. अकार्षम् [AV. vii, 7, 1] or अकारिषम् [RV. iv, 39, 6]), to make mention of, praise, speak highly of (gen.) RV. AV. : Intens. (1. sg. चर्कर्मि, 1. pl. चर्किराम, 3. pl. चर्किरन्; Impv. 2. sg. चर्कृत्/आत् and चर्कृधि; aor. 3. sg. A1. च्/अर्कृषे) id. RV. AV. (cf. कार्/उ, कीर्/इ, कीर्त्/इ .)
Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
to injure, &c. see √2. कॄ .
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
कृ [kṛ], I. 5 U. (कृणोति-कृणुते) To hurt, injure, kill. -II. 8 U. (करोति-कुरुते, चकार-चक्रे, अकार्षीत्-अकृत; कर्तुम्, करिष्यति-ते कृत)

To do (in general); तात किं करवाण्यहम्

To make; गणिकामवरोधमकरोत् Dk; नृपेण चक्रे युवराजशब्दभाक् R.3.35; युवराजः कृतः &c.

To manufacture, shape, prepare; कुम्भकारो घटं करोति; कटं करोति &c.

To build, create; गृहं कुरु; सभां कुरु मदर्थे भोः.

To produce, cause, engender; रतिमुभयप्रार
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
डु[कृ]ञ् करणे

8U, aniṭ, sak

to do, make

laṭ pa. । HNV ।

1.1 [करोति] 1.2 [कुरुतः] 1.3 [कुर्वन्ति]

2.1 [करोषि] 2.2 [कुरुथः] 2.3 [कुरुथ]

3.1 [करोमि] 3.2 [कुर्वः] 3.3 [कुर्मः]

vi. li. pa. । HNV ।

1.1 [कुर्यात्] 1.2 [कुर्याताम्] 1.3 [कुर्युः]

2.1 [कुर्याः] 2.2 [कुर्यातम्] 2.3 [कुर्यात]

3.1 [कुर्याम्] 3.2 [कुर्याव] 3.3 [कुर्याम]

loṭ pa. । HNV ।

1.1 [करोतु]/[कुरुतात्] 1.2 [कुरुताम्] 1.3 [कुर्वन्तु]

2.1 [कुर