ॐसंस्कृतजगत् शब्दकोशवर्णानुक्रमपाठ-विश्लेषकसीखें← खोज

मुख्य पृष्ठ › धातुपाठ

कृ

kṛधातुपाठ

डु[कृ]ञ् करणे

8U, aniṭ, sak

to do, make

laṭ pa. । HNV ।

1.1 [करोति] 1.2 [कुरुतः] 1.3 [कुर्वन्ति]

2.1 [करोषि] 2.2 [कुरुथः] 2.3 [कुरुथ]

3.1 [करोमि] 3.2 [कुर्वः] 3.3 [कुर्मः]

vi. li. pa. । HNV ।

1.1 [कुर्यात्] 1.2 [कुर्याताम्] 1.3 [कुर्युः]

2.1 [कुर्याः] 2.2 [कुर्यातम्] 2.3 [कुर्यात]

3.1 [कुर्याम्] 3.2 [कुर्याव] 3.3 [कुर्याम]

loṭ pa. । HNV ।

1.1 [करोतु]/[कुरुतात्] 1.2 [कुरुताम्] 1.3 [कुर्वन्तु]

2.1 [कुरु]/[कुरुतात्] 2.2 [कुरुतम्] 2.3 [कुरुत]

3.1 [करवानि] 3.2 [करवाव] 3.3 [करवाम]

laṅ pa. । HNV ।

1.1 [अकरोत्] 1.2 [अकुरुताम्] 1.3 [अकुर्वन्]

2.1 [अकरोः] 2.2 [अकुरुतम्] 2.3 [अकुरुत]

3.1 [अकरवम्] 3.2 [अकुर्व] 3.3 [अकुर्म]

luṅ pa. । HNV ।

1.1 [अकार्षीत्] 1.2 [अकार्ष्टाम्] 1.3 [अकार्षुः]

2.1 [अकार्षीः] 2.2 [अकार्ष्टम्] 2.3 [अकार्ष्ट]

3.1 [अकार्षम्] 3.2 [अकार्ष्व] 3.3 [अकार्ष्म]

liṭ pa. । HNV ।

1.1 [चकार] 1.2 [चक्रतुः] 1.3 [चक्रुः]

2.1 [चकर्थ] 2.2 [चक्रथुः] 2.3 [चक्र]

3.1 [चकार]/[चकर] 3.2 [चकृव] 3.3 [चकृम]

ā. li. pa. । HNV ।

1.1 [क्रियात्] 1.2 [क्रियास्ताम्] 1.3 [क्रियासुः]

2.1 [क्रियाः] 2.2 [क्रियास्तम्] 2.3 [क्रियास्त]

3.1 [क्रियासम्] 3.2 [क्रियास्व] 3.3 [क्रियास्म]

luṭ pa. । HNV ।

1.1 [कर्ता] 1.2 [कर्तारौ] 1.3 [कर्तारः]

2.1 [कर्तासि] 2.2 [कर्तास्थः] 2.3 [कर्तास्थ]

3.1 [कर्तास्मि] 3.2 [कर्तास्वः] 3.3 [कर्तास्मः]

lṛṭ pa. । HNV ।

1.1 [करिष्यति] 1.2 [करिष्यतः] 1.3 [करिष्यन्ति]

2.1 [करिष्यसि] 2.2 [करिष्यथः] 2.3 [करिष्यथ]

3.1 [करिष्यामि] 3.2 [करिष्यावः] 3.3 [करिष्यामः]

lṛṅ pa. । HNV ।

1.1 [अकरिष्यत्] 1.2 [अकरिष्यताम्] 1.3 [अकरिष्यन्]

2.1 [अकरिष्यः] 2.2 [अकरिष्यतम्] 2.3 [अकरिष्यत]

3.1 [अकरिष्यम्] 3.2 [अकरिष्याव] 3.3 [अकरिष्याम]

-- ātmapada --

laṭ āt. । HNV ।

1.1 [कुरुते] 1.2 [कुर्वाते] 1.3 [कुर्वते]

2.1 [कुरुषे] 2.2 [कुर्वाथे] 2.3 [कुरुध्वे]

3.1 [कुर्वे] 3.2 [कुर्वहे] 3.3 [कुर्महे]

vi. li. āt. । HNV ।

1.1 [कुर्वीत] 1.2 [कुर्वीयाताम्] 1.3 [कुर्वीरन्]

2.1 [कुर्वीथाः] 2.2 [कुर्वीयाथाम्] 2.3 [कुर्वीध्वम्]

3.1 [कुर्वीय] 3.2 [कुर्वीवहि] 3.3 [कुर्वीमहि]

loṭ āt. । HNV ।

1.1 [कुरुताम्] 1.2 [कुर्वाताम्] 1.3 [कुर्वताम्]

2.1 [कुरुष्व] 2.2 [कुर्वाथाम्] 2.3 [कुरुध्वम्]

3.1 [करवै] 3.2 [करवावहै] 3.3 [करवामहै]

laṅ āt. । HNV ।

1.1 [अकुरुत] 1.2 [अकुर्वाताम्] 1.3 [अकुर्वत]

2.1 [अकुरुथाः] 2.2 [अकुर्वाथाम्] 2.3 [अकुरुध्वम्]

3.1 [अकुर्वि] 3.2 [अकुर्वहि] 3.3 [अकुर्महि]

luṅ āt. । HNV ।

1.1 [अकृत] 1.2 [अकृषाताम्] 1.3 [अकृषत]

2.1 [अकृथाः] 2.2 [अकृषाथाम्] 2.3 [अकृढ्वम्]

3.1 [अकृषि] 3.2 [अकृष्वहि] 3.3 [अकृष्महि]

liṭ āt. । HNV ।

1.1 [चक्रे] 1.2 [चक्राते] 1.3 [चक्रिरे]

2.1 [चकृषे] 2.2 [चक्राथे] 2.3 [चकृढ्वे]

3.1 [चक्रे] 3.2 [चकृवहे] 3.3 [चकृमहे]

ā. li. āt. । HNV ।

1.1 [कृषीष्ट] 1.2 [कृषीयास्ताम्] 1.3 [कृषीरन्]

2.1 [कृषीष्ठाः] 2.2 [कृषीयास्थाम्] 2.3 [कृषीढ्वम्]

3.1 [कृषीय] 3.2 [कृषीवहि] 3.3 [कृषीमहि]

luṭ āt. । HNV ।

1.1 [कर्ता] 1.2 [कर्तारौ] 1.3 [कर्तारः]

2.1 [कर्तासे] 2.2 [कर्तासाथे] 2.3 [कर्ताध्वे]

3.1 [कर्ताहे] 3.2 [कर्तास्वहे] 3.3 [कर्तास्महे]

lṛṭ āt. । HNV ।

1.1 [करिष्यते] 1.2 [करिष्येते] 1.3 [करिष्यन्ते]

2.1 [करिष्यसे] 2.2 [करिष्येथे] 2.3 [करिष्यध्वे]

3.1 [करिष्ये] 3.2 [करिष्यावहे] 3.3 [करिष्यामहे]

lṛṅ āt. । HNV ।

1.1 [अकरिष्यत] 1.2 [अकरिष्येताम्] 1.3 [अकरिष्यन्त]

2.1 [अकरिष्यथाः] 2.2 [अकरिष्येथाम्] 2.3 [अकरिष्यध्वम्]

3.1 [अकरिष्ये] 3.2 [अकरिष्यावहि] 3.3 [अकरिष्यामहि]

-- karmaṇi --

laṭ karmaṇi । BDK ।

1.1 [क्रियते]

liṭ karmaṇi । BDK ।

1.1 [चक्रे]

lṛṭ karmaṇi । BDK ।

1.1 [अकारि]

-- sannantaprakriyā --

sani । laṭ pa. । RC ।

1.1 [चिकीर्षति] 1.2 [चिकीर्षतः] 1.3 [चिकीर्षन्ति]

2.1 [चिकीर्षसि] 2.2 [चिकीर्षथः] 2.3 [चिकीर्षथ]

3.1 [चिकीर्षामि] 3.2 [चिकीर्षाचिकीः] 3.3 [चिकीर्षामः]

sani । vi. li. pa. । RC ।

1.1 [चिकीर्षेत्] 1.2 [चिकीर्षेताम्] 1.3 [चिकीर्षेयुः]

2.1 [चिकीर्षेः] 2.2 [चिकीर्षेतम्] 2.3 [चिकीर्षेत]

3.1 [चिकीर्षेयम्] 3.2 [चिकीर्षेव] 3.3 [चिकीर्षेम]

sani । loṭ pa. । RC ।

1.1 [चिकीर्षतु]/[चिकीर्षतात्] 1.2 [चिकीर्षताम्] 1.3 [चिकीर्षन्तु]

2.1 [चिकीर्ष]/[चिकीर्षतात्] 2.2 [चिकीर्षतम्] 2.3 [चिकीर्षत]

3.1 [चिकीर्षाणि] 3.2 [चिकीर्षाव] 3.3 [चिकीर्षाम]

sani । laṅ pa. । RC ।

1.1 [अचिकीर्षत्] 1.2 [अचिकीर्षताम्] 1.3 [अचिकीर्षन्]

2.1 [अचिकीर्षः] 2.2 [अचिकीर्षतम्] 2.3 [अचिकीर्षत]

3.1 [अचिकीर्षम्] 3.2 [अचिकीर्षाव] 3.3 [अचिकीर्षाम]

sani । luṅ pa. । RC ।

1.1 [अचिकीर्षीत्] 1.2 [अचिकीर्षिष्टाम्] 1.3 [अचिकीर्षिषुः]

2.1 [अचिकीर्षीः] 2.2 [अचिकीर्षिष्टम्] 2.3 [अचिकीर्षिष्ट]

3.1 [अचिकीर्षिषम्] 3.2 [अचिकीर्षिष्व] 3.3 [अचिकीर्षिष्म]

sani । liṭ pa. । RC ।

1.1 [चिकीर्षाञ्चकार] 1.2 [चिकीर्षाञ्चक्रतुः] 1.3 [चिकीर्षाञ्चक्रुः]

2.1 [चिकीर्षाञ्चकार्थ] 2.2 [चिकीर्षाञ्चक्रथुः] 2.3 [चिकीर्षाञ्चक्र]

3.1 [चिकीर्षाञ्चकार] 3.2 [चिकीर्षाञ्चकृव] 3.3 [चिकीर्षाञ्चकृम]

sani । ā. li. pa. । RC ।

1.1 [चिकीर्ष्यात्] 1.2 [चिकीर्ष्यास्ताम्] 1.3 [चिकीर्ष्यासुः]

2.1 [चिकीर्ष्याः] 2.2 [चिकीर्ष्यास्तम्] 2.3 [चिकीर्ष्यास्त]

3.1 [चिकीर्ष्यासम्] 3.2 [चिकीर्ष्यास्व] 3.3 [चिकीर्ष्यास्म]

sani । luṭ pa. । RC ।

1.1 [चिकीर्षिता] 1.2 [चिकीर्षितारौ] 1.3 [चिकीर्षितारः]

2.1 [चिकीर्षितासि] 2.2 [चिकीर्षितास्थः] 2.3 [चिकीर्षितास्थ]

3.1 [चिकीर्षितास्मि] 3.2 [चिकीर्षितास्वः] 3.3 [चिकीर्षितास्मः]

sani । lṛṭ pa. । RC ।

1.1 [चिकीर्षिष्यति] 1.2 [चिकीर्षिष्यतः] 1.3 [चिकीर्षिष्यन्ति]

2.1 [चिकीर्षिष्यसि] 2.2 [चिकीर्षिष्यथः] 2.3 [चिकीर्षिष्यथ]

3.1 [चिकीर्षिष्यामि] 3.2 [चिकीर्षिष्यावः] 3.3 [चिकीर्षिष्यामः]

sani । lṛṅ pa. । RC ।

1.1 [अचिकीर्षिष्यत्] 1.2 [अचिकीर्षिष्यताम्] 1.3 [अचिकीर्षिष्यन्]

2.1 [अचिकीर्षिष्यः] 2.2 [अचिकीर्षिष्यतम्] 2.3 [अचिकीर्षिष्यत]

3.1 [अचिकीर्षिष्यम्] 3.2 [अचिकीर्षिष्याव] 3.3 [अचिकीर्षिष्याम]

sani । laṭ āt. । RC ।

1.1 [चिकीर्षते]

ṇici । laṭ । BDK ।

1.1 [कारयति]/[कारयते]

ṇici । liṭ । BDK ।

1.1 [कारयाञ्चकार]/[कारयाञ्चक्रे]

ṇici । luṅ । BDK ।

1.1 [अचीकरत्]/[अचीकरत]

yaṅi । laṭ । BDK ।

1.1 [चेक्रीयते]

yaṅluki । laṭ । BDK ।

1.1 [चर्करीति]/[चरीकरीति]

मुख्य शब्दकोश में

अन्य कोशों में यही शब्द

Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
Ved. (I) cl.2 P. 2. sg. क्/अर्षि du. कृथ्/अस् pl. कृथ्/अ; A1. 2. sg. कृष्/ए; impf. 2. and 3. sg. /अकर्, 3. sg. rarely /अकत् (S3Br. iii, xi) Page301,1; 3. du. /अकर्ताम्; pl. /अकर्म, /अकर्त (also BhP. ix), /अक्रन् (aor., according to Pa1n2. 4-2, 80 Ka1s3.); A1. /अक्रि (RV. x, 159, 4 and 174, 4), /अकृथास् (RV. v, 30, 8), /अकृत (RV.); अक्राताम् (S3a1n3khS3r.), /अक्रत (RV. AV.) : Impv. कृध्/इ (also MBh. i, 5141 and BhP. v
Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
cl.3 P. p. चक्र्/अत् (Pot. 2. sg. चक्रियास्; aor. 1. sg. अकार्षम् [AV. vii, 7, 1] or अकारिषम् [RV. iv, 39, 6]), to make mention of, praise, speak highly of (gen.) RV. AV. : Intens. (1. sg. चर्कर्मि, 1. pl. चर्किराम, 3. pl. चर्किरन्; Impv. 2. sg. चर्कृत्/आत् and चर्कृधि; aor. 3. sg. A1. च्/अर्कृषे) id. RV. AV. (cf. कार्/उ, कीर्/इ, कीर्त्/इ .)
Monier-Williams संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
to injure, &c. see √2. कॄ .
आप्टे संस्कृत–अंग्रेज़ी कोश · पूरा पृष्ठ →
कृ [kṛ], I. 5 U. (कृणोति-कृणुते) To hurt, injure, kill. -II. 8 U. (करोति-कुरुते, चकार-चक्रे, अकार्षीत्-अकृत; कर्तुम्, करिष्यति-ते कृत)

To do (in general); तात किं करवाण्यहम्

To make; गणिकामवरोधमकरोत् Dk; नृपेण चक्रे युवराजशब्दभाक् R.3.35; युवराजः कृतः &c.

To manufacture, shape, prepare; कुम्भकारो घटं करोति; कटं करोति &c.

To build, create; गृहं कुरु; सभां कुरु मदर्थे भोः.

To produce, cause, engender; रतिमुभयप्रार
धातुपाठ · पूरा पृष्ठ →
[कृ]ञ् हिंसायाम्

5U, aniṭ, sak

to hurt, kill

N.B. jīva gosvāmī says हन्त्य्-अर्थाश् च (ये च तेषु गणेषु हिंसार्था धातव उक्तास् ते चुर्-आदाव् अपि ज्ञेयाः इत्य् अर्थः) "dhātus which mean "to kill" can also be cur-ādis (one should know that those dhātus having the meaning of हिंसा which were previously mentioned in the other nine gaṇas can also be conjugated as cur-ādis)" ।

सिद्धान्त-कौमुदी, commenting on the same